Overdenking

Nu plaats ik eens geen citaat van Steiner, maar een overdenking van mijzelf. Het heeft mij vaak nogal bedrukt dat het wel lijkt of volgens de antroposofie zowat alles verkeerd is. Slechts een paar voorbeelden zal ik daarvan noemen. Wat zegt Steiner bijv. over lichtbeelden? 

Veel verschijnselen van het hedendaagse culturele leven werken destructief op het fysieke lichaam, bijvoorbeeld in het bijzonder ook de lichtbeelden, die het etherlichaam beslist beschadigen. Lichtbeelden prikkelen ook de zinnelijkheid.’ 

In de tijd van Steiner werd met lichtbeelden bedoeld de projectie met behulp van elektrisch licht van bijv. een foto op een wand. Zoiets als wat wel toverlantaarn wordt genoemd. Maar tegenwoordig hebben we televisie, bioscoop, computer, smartphone enzovoort, Allemaal lichtbeelden dus.

Ook sport, met name voetbal, schijnt heel erg te zijn. Daarover zegt hij: 

Het is om uit je vel te springen (Duits: aus der Haut zu fahren) als men al die moderne sportaangelegenheden zoals bijvoorbeeld voetbal enzovoort ziet, hoe ze de mensen mechaniseren en hem niets geven (Duits: einfügen) van wat in hem geestelijk is, hoe zeer men zich dat ook inbeeldt. Alles wat men daar nastreeft is een bespotting van het geestelijke, hoe goed het ook bedoeld is.

Populaire muziek schijnt ook uit den boze te zijn, helemaal als het via elektronische apparaten wordt weergegeven. Ik weet niet precies waar hij het zei, maar bij bepaalde muziek zou men kwalijke demonen zien dansen of zoiets.

Lang geleden kwam ik wel eens bij een oude antroposofe. Zij was een soort opperhoofd van de Antroposofische Vereniging In Leeuwarden. Over muziek zei ze: ‘Het is niet erg om naar populaire muziek te luisteren, want daardoor komen de mensen juist vaak tot de klassieke muziek.’ Met andere woorden: klassieke muziek was wel hoog en edel genoeg, maar populaIre muziek eigenlijk niet.

Nu, ik houd veel van muziek, speel zelf ook zeer amateuristisch gitaar en keyboard, maar klassieke muziek vind ik nog steeds niet veel aan. Wel wat populaire klassieke muziek, maar van de wat zwaardere klassiek muziek moet ik niet veel hebben.

Met de voorbeelden die ik nu genoemd heb, kan menig mens in innerlijk conflict raken. Want aan sport, voetbal, bioscoop, computer, muziek enzovoort beleven ontelbaar veel mensen zeer veel plezier. En dat schijnt nu allemaal schadelijk te zijn. 

En ik ben waarschijnlijk lang niet de enige die hiervan bedrukt raakt, want Steiner heeft het ergens over de ‘unendliche Schwierigkeiten’ van de antroposofen omdat ze denken dat hun leven ‘nicht geistig genug ist und so weiter’.

Overigens zegt Steiner duidelijk dat het heel verkeerd zou zijn om genoemde zaken te vermijden of te ontlopen, dat men niet wereldvreemd moet worden en zich aanpassen moet aan de huidige omstandigheden. Ook kan men door deze zogenaamde tegenwerkingen juist een sterkere kracht ontwikkelen, veel sterker dan wanneer deze tegenwerkingen er niet zouden zijn.

Maar dat er in de genoemde voorbeelden, dus lichtbeelden, sport en muziek op zichzelf ook heel veel positieve dingen zijn, daar heb ik Steiner zeer weinig over gehoord. Het kan echter zijn dat ik dit dan over het hoofd heb gezien. Maar het positieve aan genoemde zaken is dat men ook van alles kan ervaren en beleven, wat men niet zou ervaren en beleven als men het niet zou doen. En die ervaringen vormen en ontwikkelen de mens toch ook. Dat er schaduwkanten aan zijn, mag geen reden zijn om dan deze aangelegenheden te vermijden of ontlopen. 

Want wie bijvoorbeeld zegt: ‘Ik kijk geen televisie en geen bioscoopfilms’, die mist behalve een hoop plezier ook veel dingen waar hij wat van leren kan, niet alleen verstandelijk maar ook in moreel opzicht. Het hangt er dan wel vanaf wat voor films het zijn, er is natuurlijk ook veel geweld, misdaad enz. te zien. 

En wie muziek niet via elektronisch apparaten wil beluisteren, die krijgt dan zowat helemaal geen muziek te horen. En denk eens aan voetballers of sporters in het algemeen. Die maken van alles mee waardoor ze misschien wel een beter mens worden. 

Mijn conclusie is: Wat men ook doet: overal zijn wel schaduwkanten aan, maar overal zijn ook goede kanten aan. Het is maar net wat iemand er zelf van maakt. Wie redeneert: ‘Ik doe dit niet, want het is niet goed’, die zou dan ook moeten zeggen: ‘Ik stop maar met eten, want als ik eet, loop ik het gevaar dat ik te ongezond of te veel eet, waardoor ik schade oploop voor mijn gezondheid.’

41 gedachtes over “Overdenking

  1. Roos

    Mee eens Rizerd, het gaat er denk ik om dat je zelf de regie houdt en niet verslaafd raakt aan het één of ander. En dat je juist ook zicht krijgt op de fenomenen die in deze tijd een rol spelen en wat je er aan ervaart. Er is ook veel dat heilzaam is, en alles staat ons ter beschikking. Leren keuzes maken is ook scholing van bewustzijn. Bedankt voor je inzicht!

  2. Ik houd ook van vechtsporten. Onder andere van boksen. Keek vandaag naar het wereldkampioenschap boksen lichtzwaargewicht. De edele kunst van zelfverdediging. Schakelde Steiner zelf niet boksers in toen hij indertijd werd belaagd door nationaalsocialisten in München? Jazeker.

    Ik begrijp goed wat je bedoelt, Ridzerd. Ik denk dat één en ander gecombineerd kan worden. Veredeling komt niet tot stand door zaken te ontwijken of bij voorbaat te minachten. Wat muziek betreft: je kunt zowel van klassieke als van populaire muziek houden. Elke muziekvorm heeft zijn eigen kwaliteit. Volgens mij sluit het één het ander niet uit. Laat ieder daar in ieder geval vrij in zijn. Ben geabonneerd op Netflix, doe heel veel met computers en geniet elke dag van mijn MP3-spelers en hoofdtelefoons. ‘k Doe niet geheimzinnig over dat soort zaken en dat is helemaal niet nodig. Pas dan zou ik het geval krijgen dat ik een wereldvreemde sektariër zou zijn.

    Naast klassieke muziek houd ik ook van pop en van een aantal volkszangers, in het bijzonder Boudewijn de Groot. Hier een video waar Boudewijn te gast is bij omroep Friesland.

    1. John, helemaal eens met wat je schrijft.
      Van Boudewijn de Groot herinner ik mij drie liedjes die ik erg mooi vind. Mijnheer de president, Verdronken vlinder en Meisje van zestien met de prachtige zin die ik nooit vergeten ben:
      Arm kind, zestien lentes zo pril, ach wat lig je hier stil, langs de kant van de weg.

    2. Luc

      als Vlaming, erg genoten van Boudewijn in Friesland,
      en proficiat voor de Nederlandse overwinnaar vandaag in de Ronde van Vlaanderen!

  3. Niet te sterk overdrijven, niet tot het uiterste vermijden; de persoonlijke individuele gulden middenweg voor jezelf proberen te vinden met een open onderzoekend oog voor positieve en schadelijke effecten. Zoek bijvoorbeeld de natuurlijke muziek op, maar als die niet bereikbaar is, mijd dan de cd of Spotify e.d. niet, zou ik zeggen.

    1. Die middenweg, dat evenwicht, en een daaraan verbonden leerweg, ligt inderdaad nogal individueel Frans. En ja, als ik financieel weer wat draagkrachtiger ben en de coronacrisis voorbij is, zal ik zo nu en dan een concertzaal binnenlopen en bijvoorbeeld misschien naar een liveoptreden van Wende Snijders gaan. Ook zo’n goede zangeres.

  4. Leef niet in een ivoren toren, zou je ook kunnen zeggen. Er worden tegenwoordig zoveel mooie en interessante documentaires op tv en internet uitgezonden en weergegeven. Neem bijvoorbeeld dit: Het wonder van Le Petit Prince (Het Uur van de Wolf, 27 juni 2019). ‘Regisseur Marjoleine Boonstra volgt vier vertalers van Le Petit Prince van Antoine de Saint-Exupéry, waarvan ruim 375 versie bestaan. De geportretteerden zetten het werk om in respectievelijk het Tamazight (Noord-Afrika), Sámi (noorden van Finland), Nawat (El Salvador) en Tibetaans. De emotionele band die zij hebben met het boek helpt hen in hun strijd hun taal en cultuur te behouden.

  5. Leonie

    Een tijdlang heb ik mij overgeleverd aan bepaalde antroposofische meditatieve regeltjes en dacht daardoor verder te komen met mijn ontwikkeling.Het was een gekunstelde ervaring. Bepaalde teksten herhalen en uitspreken, turen op een luciferdoosje, iedere handeling uitvergroten en met het einde ven de dag de herbeleving ervan.
    De tv moest uit, geen harde geluiden, geen vlees eten en zeker geen druppel alcohol. De huisgenoten moesten opeens dealen met een halve heilige, in een woord ik was mijzelve niet meer. Er stond toentertijd ook nog een foto van Rudolf Steiner op mijn kamer en het gebeurde wel vaker dat een dag niet zo goed gelukt was en die foto mij nogal verwijtend aankeek, dan draaide ik deze foto maar even om.Uiteindelijk werden de gezinsleden opstandig en nam ik een besluit ermee te stoppen! Voor mijzelf ook een hele opluchting ik dreigde in een diepe depressie te geraken over mijn knullige resultaten.Ik was een opstandige leerling zal ik maar zeggen.
    ik bepaal nu weer vanuit mijn zelfgevoel wat ik doen en wat ik laten moet. Dat deed ik voorheen en werkte prima..Ik denk dat de oefeningen die Steiner aanreikt heel goed zijn, maar men moet individueel deze regels toepassen.En jij Ridzerd, verbreekt de heilige regeltjes met de menselijkheid ! Ik geloof dat het juist hier op aan komt, die menselijkheid die is allesbepalend niet de regels…Dank!

    1. Wat een mooi en openhartig verhaal, Leonie. Ik herken er veel in. Ik heb het overigens nooit zo drastisch aangepakt als jij. Ik deed dan wel niet de concentratie-oefening met een lucifers doosje, maar wel met een potlood. Maar al na een paar weken had ik er genoeg van. Aan meditatie ben ik maar niet eens begonnen. Ik ben daar denk ik niet aan toe. Ik heb lang gedacht dat het eigenlijk een plicht is om de oefeingen te doen. Maar dat is denk ik toch niet zo. Ik denk vaak aan wat Steiner veel gezegd heeft: Iedereen heeft schoenen nodig, maar niet iedereen hoeft schoenmaker te worden. Netzomin hoeft iedereen esotericus te worden. En daar komt nog bij dat het in de eerste plaats aankomt op het begrijpen en niet op helderziendheid. Dus in feite doet iemand die alleen maar kennis neemt van de antroposofie al heel wat.

  6. Haike

    Tja Ridzerd…

    Heel menselijk…. dergelijke vragen en twijfels loop ik ook mee rond te worstelen, en ik denk velen met ons al laten ze dat vaak niet zien.
    Soms hoef je alleen maar waar te nemen, vroeger had ik helemaal niks met voetbal en ik snap er nog steeds geen Bal van, van het spel zelf. Maar ik luister naar de verhalen van trainers en spelers en vaak gaat dat over dat ze wel/niet lekker gespeeld hebben, of dat het systheem waarin ze speelden niet uit de verf kwam en dat het anders moet, weet ik veel…

    En soms loopt het gesmeerd, dan hoor je vaak de spelers zeggen “Ja als we in dienst van het team kunnen spelen, en je het eigen belang niet voorop stelt kunnen we ver komen”

    Dat komt redelijk in de buurt van de sociale hoofdwet zoals die ook in de Driegeleding wordt gehanteerd. Als je je eigen belang niet voorop stelt maar het ondergeschikt maakt aan het belang van de groep c.q. gemeenschap, krijg je het misschien op een wat andere vorm terug…

    Dus als het Driegeleding principe via het voetbal de wereld in kan komen, (en misschien is dat ijdele hoop van me) is dat zo gek nog niet… Als ik dat waarneem wordt ik heel blij van binnen, al snap ik niks van voetbal en blijf ik er niet voor thuis…

    Ahriman neemt ook een risico, als hij de mens zoveel weerstand op zijn pad legt loopt hij het risico dat ze daar sterker en zelfbewuster uitkomen, iets wat hij helemaal niet wil laat staan voor ogen heeft..

    “Elk voordeel hep ze nadeel en andersom” zei een wereldberoemde Amsterdamse voetballer eens… Overigens een waarvan ik begrepen heb dat hij lange gesprekken voerde met zijn overleden vader.

    En ja lichtbeelden computers…. internet… Ridzerd jij zet je toch juist in om daar op een heel goede manier gebruik van te maken???!!!! Ga door!!!!!

    1. Dank je, Haike. Voetbal kan mij ook niet echt veel schelen, hoewel ik als kind wel een paar jaar op voetballen heb gezeten. Ik kijk nog wel eens naar Veronica Inside op televisie. Dat is een praatprogramma over voetbal, maar de helft van de tijd hebben ze het over wat anders. Ze hebben overal kritiek op, vooral Johan Derksen, maar hij en ook Rene van de Gijp maken soms wel leuke grappen.

  7. Beste Ridzerd,

    Allereerst maar eens dank voor je dagelijkse Steiner’s. Leuk om iets van jezelf te vernemen en van je vele dagelijkse lezers. We herkennen er allemaal wel wat in, denk ik.
    Toch bepleit ik de door jouw aangehaalde teksten vooral ook te begrijpen. Steiner kan ze nu niet meer in de huidige praktijk toelichten, dus moeten we dat zelf doen.

    Voor mij beoogde Steiner met zijn geciteerde uitspraken toenmalige trends te signaleren die zich heel sterk in onze tijd hebben vastgezet. Dat moet ons dan maar te denken geven of ze nu moeilijk zijn geworden of onmogelijk om ze te vermijden.

    Het beeldaspect is een heel oude mensheidsontwikkeling dat het scheppende in onszelf naar de achtergrond drukt zo niet onmogelijk tracht te maken.

    Het sport element is een uitvloeisel van dualiteit die in de kosmos moest ontstaan voor de mensheidsontwikkeling.

    Ontkomen aan beide lijkt, of is onmogelijk in onze tijd. De mededelingen van Steiner beogen oog te hebben voor waar de mensheid met deze aspecten eigenlijk voor staat. Dat zal voor iedereen anders zijn, maar dat heeft wel gemeenschappelijke trekken. Dat gemeenschappelijke ligt in onze scheppende, god-gelijkende toekomst. Als die verhinderd kan worden door tegenkrachten dan zijn we bij de “aap” gelogeerd. We moeten er dus een weg in vinden die dat perspectief van de mensheid ook een plek geeft. Dat kan met ons ik. Wanneer dat bewust wordt gehanteerd dan zijn we allemaal op (de goede) weg.

    En uit die gezamenlijkheid met elkaar put ik hoop, vertrouwen en troost. Bedankt daarom allemaal voor ons dagelijks werk met Steiner dankzij Ridzerd.

      1. Geboden context en breder kader. Daarom is bronvermelding en integraal bestuderen van de bron(nen) dikwijls belangrijk om zulke uitspraken van Steiner goed te kunnen plaatsen en begrijpen.

      2. Dat is zeker waar. Maar van bijv. het citaat van 17 okt. ken ik de context heel goed, maar ik begrijp het nog steeds niet en degenen die er op reageerden ook niet echt.

  8. Luc

    Mooi, Ridzerd, iedere dag jouw citaat-keuze, dank hiervoor, met vandaag jouw openhartige mijmeringen, bedenkingen en reflecties, de reacties blijven niet uit! Reacties van velen die ik hier op de site mag ontmoeten, met vandaag ook Leontine, lang niet meer gehoord!
    Ik voel me, na dit alles overlezen te hebben, toch weer extra gesteund in een zoektocht met vele obstakels. En wat vandaag betreft, op de kalender kan je zien, naamdag van de Heilige Lucas.
    Intussen luister ik naar de vespers uit de ‘Monastère de Chevetogne’ via hun webcast, dat brengt rust … à propos, verjaardagen vieren de monniken niet, wel hun Naamdag, dit nog terzijde …

    Luc

    1. Leonie

      Nou, Leontine klink ook wel leuk Luc! Ik was wel aanwezig, maar is het mij voldoende als ik het citaat kan meenemen dat is onderhand een behoefte geworden. Wat vandaag mij in de denkbeeldige pen deed kruipen, was de persoonlijke ontboezeming van Ridzard…..Het is gewoon een verademing !

      1. Dit lied Leonie uit 1976 heb ik altijd prachtig gevonden. Zanger Arjan Brass is in 2007 op 56-jarige leeftijd overleden.

  9. Ineke Dons

    Heel verhelderend al deze reacties. Ik moest denken aan de verschillende discussies die op de Vrije School gevoerd werden over het wel of niet tv kijken van kinderen. Uiteindelijk was iedereen heel tevreden met de mening van een leerkracht. ` Ik denk dat we die draak niet moeten doden, maar ons best moeten doen hem te temmen.’ En dat geldt ook voor die verschrikkelijke sportverdwazing, waar met miljoenen wordt gesmeten, terwijl het ook in de amateursport genieten is.

    1. Uitwassen en misstanden zijn er zeker, zoals op zoveel levensgebieden en bij zoveel kringen. Antroposofische kringen niet uitgezonderd. Wat uit de volksschoot voortkomt kan überhaupt soms rauw zijn en te wensen overlaten, maar het heeft wel levensrecht.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s