Waarom komt nervositeit de laatste tijd zo veel voor?

Laten we eens naar een flegmatische leerkracht kijken die zich ook weer laat gaan en niet door zelfkennis, door zelfopvoeding zijn flegmatische temperament ter hand neemt. Bij een flegmaticus die met een kind omgaat, zal het zo zijn dat, je zou willen zeggen, wat er van binnen bij een kind leeft, niet aan zijn trekken komt. De innerlijke impulsen willen naar buiten, ze komen ook naar buiten, het kind wil bezig zijn. De leerkracht is flegmatisch, hij geeft eraan toe. Hij ziet niet wat er uit het kind naar buiten komt. Wat er vanuit het kind naar buiten wil, komt niet in aanraking met indrukken en invloeden van buiten. Het is alsof je in verdunde lucht adem moet halen, wanneer ik een fysieke vergelijking zou moeten maken. De ziel van het kind heeft op psychisch niveau ademnood, wanneer de leerkracht flegmatisch is.

En wanneer we in het leven onderzoeken waarom bepaalde mensen aan nervositeit, aan neurasthenie en dergelijke lijden, vind je ook weer, wanneer je in de menselijke levensloop teruggaat tot in de kinderjaren, hoe het flegma van de leerkracht dat niet door zelfopvoeding werd beteugeld, dat met het kind belangrijke dingen had moeten doen, aan dergelijke ziekteneigingen ten grondslag ligt. Hele cultuurverschijnselen met een ziekelijk karakter worden op deze manier verklaarbaar.

Waarom komt toch nervositeit, neurasthenie de laatste tijd zo veel voor? U zal zeggen: je zou bijna geloven dat alle leraren in de tijd waarin de mensen die tegenwoordig zenuwachtig, neurastheen zijn opgevoed werden, uit flegmatici heeft bestaan! – Maar ik zeg u: die bestond uit flegmatici, niet in de gewone zin van het woord, maar in een veel diepere betekenis van het woord. Want op een bepaalde tijd kwam in de negentiende eeuw de materialistische wereldbeschouwing op. De materialistische wereldbeschouwing heeft interessen die wegvoeren van de mens; die een ongelooflijke onverschilligheid ontwikkelen bij de opvoeder t.o.v. de eigenlijke fijnzinnige zieleroerselen van de op te voeden mens. Degene die deze cultuurverschijnselen van een nieuwe tijd onbevangen kan waarnemen, zelfs wanneer er ook zo’n flegmaticus zou zijn, die zoiets zou zeggen als, omdat hij de abstracte grondregel huldigt dat zijn leerlingen niet uit woede de inktpotjes mogen omgooien: zoiets mag je niet doen, je mag niet uit ergernis een inktpotje omgooien. Kerel, dan zou ik je meteen een inktpotje voor je hoofd gooien! –

Je moet dus niet meteen denken, dat al dit soort choleriek in de tijd die ik bedoel, uit den boze zou zijn geweest of dat je ook geen sanguinici had kunnen leren kennen en melancholici: ten opzichte van de eigenlijke opvoedingsopdracht waren ze toch flegmatisch.

Bron: Rudolf Steiner – GA 308 – Die Methodik des Lehrens und die Lebensbedingungen des Erziehens – Stuttgart, 8 april 1924 (bladzijde 16-17)

Vertaling: Pieter H.A. Witvliet – De gehele vertaalde voordracht is te vinden op zijn weblog VRIJESCHOOL – PEDAGOGISCH-DIDACTISCHE ACHTERGRONDEN Rudolf Steiner over pedagogie(k) – GA 308 – voordracht 1 (bladzijde 16-17)

9 gedachtes over “Waarom komt nervositeit de laatste tijd zo veel voor?

  1. Truus

    Deze zin snap ik niet. Verkeerd vertaald, of stukje weg? Of moet ik hierop langer studeren?
    Truus

    Degene die deze cultuurverschijnselen van een nieuwe tijd onbevangen kan waarnemen, zelfs wanneer er ook zo’n flegmaticus zou zijn, die zoiets zou zeggen als, omdat hij de abstracte grondregel huldigt dat zijn leerlingen niet uit woede de inktpotjes mogen omgooien: zoiets mag je niet doen, je mag niet uit ergernis een inktpotje omgooien. Kerel, dan zou ik je meteen een inktpotje voor je hoofd gooien!

    1. Truus, dit is inderdaad een onduidelijke zin. Daar kan de vertaler Pieter Witvliet ook niets aan doen, want in het Duits staat het er ook zo onduidelijk dat het vrijwel onvertaalbaar is.
      Maar Steiner wil hier zeggen dat er door het materialisme een zeker flegma, een onverschilligheid in het onderwijs is gekomen. Dat neemt echter niet weg dat leraren en opvoeders evengoed vaak nog cholerisch kunnen zijn. En dan komt Steiner met de grap die hij wel vaker vertelt over een onderwijzer die zo woedend wordt over een kind dat een inktpotje omgooit, dat hij schreeuwt: dat mag je niet doen, en vervolgens zelf met de inktpot gooit.

  2. Excuus dat de vertaling niet direct duidelijk maakt waarom het gaat. Ridzerd vat het m.i. uitstekend samen.
    Wat het inktpotje betreft: hier nog een uitgebreidere versie. We hebben dan wel geen inktpotjes meer, maar kijk eens wat het kind (onderaan het artikel) zegt.

  3. Truus

    Dank jullie, Ritzerd en Pieter. De essentie heb ik begrepen maar twijfelde er ook weer aan om de volgende reden. Steiner heeft een keer tegen iemand gezegd dat hij zich zou moeten schamen voor de mededeling dat alles wat in zijn/haar horoscoop staat klopt. Een horoscoop is een uitgangspunt, van waaruit zelfopvoeding ter hand kan worden genomen. Zo ook zie ik temperamenten. Blijft misschien het transformeren van het temperament in de materialistische tijd in gebreke, of is het moeilijker omdat de tijdsgeest dominanter is, waardoor dan door opvoeding (door deze gemankeerde docenten) meer neurotici ‘ontstaan’? Ik werk met getalenteerden en hoogbegaafden waaronder meerdere neurotici, daarom zou ik dit graag willen uitzoeken. Er wordt ook gezegd dat ze een hypersensitief zenuwstelsel hebben (K. Dabrowski). Steiner zet er hier iets anders naast of tegenover.

    1. Truus

      Dank je Ritzerd, alles gelezen. Zoek nog verder naar mogelijke oorsprong van nervositeit of neurasthenie, zoals bij HB en HSP.

  4. bij hoogbegaafden en hoogsensitieven die last hebben van nervositeit zijn ze minder sterk geïncarneerd, waardoor ze minder goed hun wilskracht kunnen inzetten. dit levert een ophoping van energie op andere plekken op, wat nervositeit veroorzaakt.

    net zoals mensen met ADHD of autistische trekjes zijn deze mensen enorm open naar de geestelijke wereld, ze kunnen er alleen weinig mee. Als de leraar (en/of ouders) een van diens temperamenten de overhand liet, ontstaan of ontstonden verschillende ‘stoornissen’

    Bij een ongetemperd flegmatische leraar/ouder ontstaat nervositeit, de wil kan niet doorstromen in het lichaam en in het doen.
    Bij een ongetemperd melangolisceh leraar/ouder ontstaan autistische aspecten, het gevoel kan niet vrij stromen en het kind kan zich niet vrij uiten. Het gaat ook regels bedenken hoe de wereld werkt (die helaas niet kloppen)
    Bij een ongetemperd cholerische leraar/ouder ontstaan concentratie stoornissen, het denken kan niet vrij stromen en hoopt zich op in de gedachtenruimte (hoofd)
    Bij een ongetemperd sanguinische leraar/ouder ontstaat lethargie/levensmoeheid (uitend in depressie en anorexia). De levensenergie kan niet stromen.

    bij allemaal helpt het oefenen met de geblokkeerde aspecten, voor nervositeit helpt de wil in te zetten, dus gaan wandelen, gaan boetseren/beeldhouwen

  5. overigens komt momenteel minder nervositeit naar voren dan in Steiners tijd.
    tegenwoordig is het veel meer de lethargie, niet goed kunnen omgaan met levensenergie, wat zich uit in (kinder)depressie, anorexia en obesitas. het spiritueel/geestelijk weten kan niet het leven zelf in stromen.

    dit komt door of juist te optimistische sanguinische leraar/ouders, wat obesitas veroorzaakt
    of door overmatig negatieve sanguinische leraar/ouders, wat depressie en anorexia veroorzaakt.
    overmatig negatief sanguinisch is ongefundeerd, zonder onderzoek of achtergrondinformatie pessimistisch zijn over hoe de wereld er aan toe is of hoe een leerling het doet.

    de babyboomers hadden leraren/ouders die bezig waren met de wereld weer op te bouwen en die geshockt waren door wereldoorlogen. deze leraren/ouders konden te negatief sanguinisch zijn. Dit verklaart ook de tegenreactie van de babyboomers in protesten en het overdreven sanguinisch hippie tijdperk.
    Kinderen van nu kunnen of een te optimistische sanguinisch babyboomer voor zich,krijgen als leraar, of een pessimistisch sanguinisch middengeneratie persoon, die de wereld ten onder ziet gaan in commercie.

    voor alle mensen die geen gezonde levenenergie ervaring hebben helpt kleine dingen daarin doen, dus met planten werken, in de aarde wroeten, boetseren met nat klei, lekker dansen op live akoestische muziek

  6. Truus

    Dank je Edo! Mee eens, dat deze groep minder goed geincarneerd is. Kan nog niet precies begrijpen waarom dan bij een ongetemperde melancholicus autistische kenmerken ontstaan volgens jou in deze doelgroep, en waarom hun levensenergie niet kan stromen bij een ongetemperde sanguinicus. Als je denkt aan nabootsing dan zou bijvoorbeeld bij een sanguinicus juist een stroom van energie vloeien, toch?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s