Over te vroeg lezen, verkalking en kaalhoofdigheid

Leert het kind te vroeg lezen, dan leidt men het te vroeg in de abstractheid. En u zou talloze latere sclerotici (zie Wikipedia Sclerose)  een plezier doen voor hun leven, als u hen niet te vroeg het lezen zou bijbrengen als kinderen. Want deze verharding van het hele organisme, die later in de meest verschillende vormen van sclerose optreedt, die kan men terugvoeren op een verkeerde manier van het onderwijzen van het lezen. Natuurlijk komen deze dingen ook nog van veel andere zaken, maar het gaat erom dat deze dingen er zeer zeker zijn, dat een meer natuurlijk onderricht vanuit ziel en geest gezondmakend op het lichaam werkt. Als u begrijpt, hoe u het onderwijs en de opvoeding moet vormgeven, dan begrijpt u tegelijk hoe u het kind de beste gezondheid voor zijn leven kunt geven. En u kunt er zeer zeker van zijn: zouden er in het huidige schoolsysteem gezondere methoden heersen, dan zou menigeen van het mannelijk geslacht niet zo vroeg met een kale kop rondlopen, zoals dat zeer vaak het geval is!

Bron: Rudolf Steiner – GA 306 – Die pädagogische Praxis – Dornach, 18 april 1923 (bladzijde 82)

Eerder geplaatst op 27 februari 2014

16 gedachtes over “Over te vroeg lezen, verkalking en kaalhoofdigheid

  1. De scholen waar ik zelf les kreeg, de opleidingen enz. waren vrijwel alle intellectualistisch en mijn intellect werd zwaar aangesproken. Ik zou dus nu – in mijn 70e levensjaar, wel kaal moeten zijn. Maar dat ben ik zeker (nog) niet. Ik ken iemand die op z’n 27e al behoorlijk kaal was, maar hij begon al heel vroeg te werken en zijn kaalheid kan nauwelijks komen van te intellectualistisch onderwijs. En dan – als ze ‘voorbeeldig’ les hebben gehad: zou er onder vrijeschoolleerlingen geen of veel minder kaalheid moeten voorkomen.
    Lastig, zo’n opmerking van Steiner. Rond het woord kaal(heid) cirkelen nog wel wat woorden die met ‘leeg, bloedeloos’ enz. geassocieerd kunnen worden en dat is intellectualistisch onderwijs ook. Ik bewijs niets, maar ik word wel op dingen gewezen. Zoals bv. de vondst van de Erasmusuniversiteit die ontdekte dat het stresshormoon cortisol veel beter in het haar te meten is dan in het bloed. In de taal: ‘daar krijg je grijze haren van’; mensen die zeggen dat ze na ingrijpende gebeurtenissen ‘in ene grijs’ zijn geworden, zoals een overlevende van de ramp in Moddergat die in 1(ramp) nacht grijs werd – volgens de museumbrochure. Nu is ‘grijs’ niet identiek aan ‘kaal’. Kortom: het geeft te denken.

    1. Geluksvogel dat je nog steeds niet kaal bent. Je zou inderdaad bijna zeggen dat er niets van klopt wat Steiner hier beweert, maar hij zegt er ook duidelijk bij ‘Natuurlijk komen deze dingen ook nog van veel andere zaken.’
      Steiner was zelf totaal niet kaal. Ik vraag me wel eens af hoe het met hem zelf gesteld was wat het te vroeg leren lezen en schrijven betreft. Het is bekend dat zijn vader hem na een onenigheid van school afhaalde en hem zelf onderwijs gaf tijdens zijn werk op het treinstation. Maar toen was Steiner meen ik al negen jaar. Ook vertelt Steiner ergens dat hij heel laat was met het goed schrijven wat de grammatica en spelling betreft.

      1. Ach, geluksvogel, als je al kaal bent, hoef je je geen zorgen meer te maken dat je het wordt…..
        Over Goethes laat kunnen lezen: GA 298/129
        En Steiner vertelt hier – blz. 34 – dat hij zelf ook laat was.

    2. Pieter,

      Je geeft me veel stof tot nadenken, maar ik denk dat er veel waarheid in je taalkundige opmerkingen zit. Je ziet een dergelijk verschijnsel ook terug in de acupunctuur. Dat is niet alleen een kwestie van met wat naaldjes op geheimzinnige plekken prikken. Die lui verbonden 2000 jaar geleden al, de menselijke organen met emoties.

      Voorbeelden zijn: “Bitterheid”. Die is verbonden met de Gal.. In de taal zie je die terug komen dat de een het heeft over de ander die zijn gal moest spuwen tijdens een vergadering. “Boosheid” is verbonden met de Lever; denk aan: “Wat heb je op je lever…” Een hele oude die je eigenlijk nooit meer hoort is: “Er heeft een Luis over zijn Lever gelopen” Als iemand heel boos is. Het Hart is verbonden met liefdesverdriet, gekwetstheid en afgewezen worden.

      Het sterkste voorbeeld wat ik persoonlijk heb mee gemaakt was bij iemand die niet of nauwelijks kon plassen, en daarmee zichzelf en het hele gezin waarvan deel werd uitgemaakt terroriseerde. Het gezin kon namelijk daardoor niet op vakantie, of alleen zonder dit gezinslid, daar het plassen aleenin de huiselijke en vertrouwde omgeving enigszins ging…

      De blaas is verbonden met de emotie “Niet kunnen beslissen” De hele biografie van deze persoon bestond ook uit veel (crusiale) momenten in het leven waarop geen keuze werd gemaakt. Na deze ontdekking is er ingezet om kleine keuze’s te gaan maken en dat ook in de praktijk te gaan oefenen. Uiteindelijk gaf dat een opgeluchte blaas ook buiten de deur, en niet alleen thuis..

      1. De taal is rijk aan allerlei uitdrukkingen. Ze kunnen een beeld voor iets zijn, vooral in de spreekwoorden te vinden; maar ook zijn er – daar geef jij een paar voorbeelden van (bedankt!) die ook op een andere realiteit wijzen: op de samenhang met het lichaam. Hoewel ‘de’ wetenschap niet zoveel meer ziet in psychosomatiek laat de praktijk van alledag in allerlei vormen de samenhang tussen lichaam en ziel, bv. wèl zien. Een fysiotherapeut vertelde me dat de meeste schouder- en rugklachten die hij behandelt, te maken hebben met ‘lasten die zwaar drukken, of waaronder men gebukt gaat.’ En deze therapeut baseerde zijn uitspraken alleen op zijn ervaringen: de te behandelen pijnplekken en de gesprekken met de mensen.

    1. Mijn kleinzoon van net twee jaar gaat tegenwoordig drie dagen per week naar de kinderopvang.
      Daar lezen ze ook al voor. Daar ben ik uiteraard niet blij mee. Maar ik kan er moeilijk heengaan en zeggen dat dat volgens mij niet goed is en ik het liever niet heb. Zou ik dat doen, dan zal ik daar uiteraard voorgoed te boek staan als een bemoeial en een eigenwijze flapdrol. 🙂

      1. Eh…ik denk dat hier een misverstand circuleert. Voorlezen is geweldig. Een taalbad – als je tenminste materiaal hebt met mooie tekst (en kunstzinnige illustraties). Goed, 2 jaar en in een ‘klasje’ is wat vroeg, maar de één-op-een situatie leent zich zeer voor vertellen, plaatjes kijken en -vergeet vooral niet (veel) te zingen.

  2. Pieter, Cheesecurve, ja, ik zie het misschien wat verkeerd. Ik denk ook wel dat het voorlezen op zich een goede zaak is, maar ik denk dat veel opvoeders en ouders denken dat het goed is om een kind zo vroeg mogelijk te leren lezen, dus dan gaan ze de kinderen – met de beste bedoelingen overigens – ook bij het voorlezen proberen de lettertekens bij te brengen.

    1. Er was jaren geleden al een leesmethode – in Amerika – waarmee je kinderen van 18 maanden kon leren lezen. Het heette al gauw, dat kinderen die het later leerden, ‘achter’ waren. Dat is vandaag de dag nog zo. Wanneer vrijeschoolkinderen – door de bijzondere methode dan later leren lezen, heet het dat ze ‘achter’ zijn. Daarmee wordt de school al snel ‘zwak’.
      ‘Achter’, waarmee? Stel, ze kunnen het een jaar later, wat hebben ze dan gemist? Misschien het lezen van 20 boekjes op een niveau van ‘An, Jan en de pan? Wat kregen ze wel: een fantasievolle inleiding in de wereld van de letters – veel getekend en geschilderd en vooral: de tijd om het in hun tempo en op hun manier te leren. En in die tussentijd hoorden ze verhalen uit de wereldliteratuur. En na een paar jaar is de zgn. achterstand weer ingelopen. Dus, wat achter?

      1. Ik geloof zelf dat kinderen die 12 jaar vrije school hebben doorlopen, en dan van school af komen, dat met een voorsprong doen, ten opzichte van regulier onderwijs. Ik heb begrepen dat dat onderzocht is.

  3. Bernard

    Mijn lezen ontstond gewoon door het woordbeeld te herkennen. Ik herkende aanvankelijk helemaal geen letters; dat ontstond pas bij woorden die 1 letter van elkaar verschilden. En zo ging ik begrijpen hoe woorden in elkaar zaten.
    Toen mijn kinderen op de Vrije School woorden uit letters moesten opbouwen vond ik dat de omgekeerde wereld. Toen mijn zoon in de 3e nog niet lezen kon heb ik hem dat geleerd vanuit het woordbeeld.

    1. Bij leren lezen gaat het om 2 richtingen: van het geheel naar de delen en van de delen naar het geheel, ofwel: synthese en analyse. In het citaat op deze blog van 25-09-2015 kun je zien dat Steiner het van het geheel naar delen aanraadt voor het leren rekenen. Maar ook voor het schrijven, zoals in GA 301 is te vinden.

  4. @Pieter
    Zingen… Mooi dat je dit aanhaalt en nog eens beklemtoont Pieter!

    “Zingen… is zich versteken
    In een vindbaarheid zo schoon!”

    zei P. C. Boutens (1870-1943) in zijn
    Vergeten liedjes

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s