Vrije Scholen: Geen wereldbeschouwingschool maar een methode van onderwijs en opvoeding

Er moet in strikte zin aan vastgehouden worden dat de Vrije School geen wereldbeschouwingschool is. Wat uit de wereldbeschouwing genomen wordt, die wij hier al tientallen jaren vertegenwoordigen, dat moet niet dogmatisch de kinderen worden bijgebracht. Het mag alleen gebruikt worden – omdat het kan worden gebruikt -, om de onderwijsmethodiek, de hele manier van behandeling van het onderwijs te verbeteren, te hervormen.

We moeten echter, dat is een vereiste in onze huidige tijd, er geheel van afzien om inhoudelijk gezien de wereldbeschouwing aan de kinderen te overleveren. Het katholieke kind moet door de katholieke godsdienstleraar in de katholieke leer worden onderwezen; zijn religieuze oefeningen moeten door de katholieke godsdienstleraar worden geleid. Net zo het protestantse kind. Wat met de Vrije Scholen tot stand moet worden gebracht, willen we niet in de verspreiding van een wereldbeschouwing zoeken, maar we willen dat een nieuwe onderwijsmethode, een onderwijsbehandeling, een nieuwe opvoedingsmethode en opvoedingswijze ontspruit uit wat wij brengen kunnen.

Bron: Rudolf Steiner – GA 297 – Idee und Praxis der Waldorfschule – Stuttgart, 31 augustus 1919 (bladzijde 86-87)

Eerder geplaatst op 28 oktober 2013

Advertenties

29 gedachtes over “Vrije Scholen: Geen wereldbeschouwingschool maar een methode van onderwijs en opvoeding

  1. Leonie

    Ik heb de reacties van 2013 nog eens gelezen en er moet mij toch iets van het hart. Ik wil ook een critische noot plaatsen op alle lof over de Steiner scholen. Ik heb mijn kinderen er op een gegeven moment vanaf gehaald en wel om de volgende reden. Datgene wat uit zou moeten gaan van de leraar,dat hij weet wat hij doet en het kind wezenlijk kan zien in het licht van de antroposofie …. was oppervlakkig en niet verinnerlijkt waardoor er zeer grove fouten gemaakt werden. Men nam mensen aan die nog even een spoedcursus antroposofie kregen!Zo kreeg men een soep met zeer verschillende smaken. Tegenstrijdig en schadelijk voor het kind.Deze vervlakking, deze tendens zie ik overal verschijnen ook op andere gebieden. Laten we vooral niet teveel naar de buitenkant kijken ,maar naar de inhoud.

    1. Het is geen excuus of zo, maar Docenten die op een vrije school werken, zijn in eerste plaats mens. En mensen maken keuzes bewust of onbewust. De een zal zich meer en sterker verbinden met Antroposofie dan zijn/haar collega. In mijn tijd waren er Docenten die dan een paar jaar daar rondliepen maar dan toch weer de school achter zich lieten omdat ze er niet hun draai konden vinden. En er zijn er bij die met Antroposofie bezig blijven maar niet op een vrije school les geven. Er zijn ook leerlingen die zelf docent worden en terug komen en er les geven. Er zijn ook leerlingen die docent worden, en op een reguliere school les gaan geven.

      En ja er zijn ook leerlingen die de school vroegtijdig verlaten voor hun eigen zielenheil en alsnog heel goed terecht komen.
      Wat Steiner beschrijft is de ideale situatie, maar die is er nog lang niet, dat vraagt tijd en scholing, en al die leraren hebben ook hun eigen ontwikkeling te gaan…

      Kortom er zijn vele smaken

      1. Leonie

        Ja dat weet ik allemaal wel Haike, maar als men met kinderen werkt op een vrije school dien je daar een sirieuse basiskennis van te hebben. Je werkt met levend materiaal en het is geen broddel lap waar je op mag oefenen . Wat ik met mijn zes kinderen op de vrije school ben tegen gekomen was van een uitermate domheid !Verheerlijk dus niet niet de vrije school zonder daar ook nuchter naar te kijken hoe en wie het kind als heeft en dan vele klassen lang l.

      2. Ik weet niet waar je vandaan haalt dat ik de vrije school verheerlijk. Zelf ben ik (mede)verantwoordelijk voor het verwijderen van het niet goed functioneren van een docent toen ik daar als 11e klasser rondliep. Dus kom niet aan met de volstrekte onzin dat ik de zaken niet genuanceerd neerzet, of zonder kritiek naar de vrije school kijk, wat dat is gewoon volkomen onterecht..

        En dat er docenten niet goed functioneren dat gebeurde ook al in Steiner’s tijd in Stuttgart. Dat kan je teruglezen in het boek ” Erlebte Pedagogiek” van Rudolf Grosse. Dat heb ik Nota bene toen aan jou geschreven. Zie https://ridzerdvandijk.wordpress.com/2013/04/30/kennis-van-reincarnatie-noodzakelijk-in-de-toekomst/ Dus doe me een lol; voor je met het vingertje naar de ander wijst, ga bij je zelf na of dat wel terecht is. Je had het namelijk gewoon kunnen weten dat het niet klopt wat je me verwijt.

        Of het nou een vrije school is of niet, er zit om wat voor reden dan ook een periode in dat het beter gaat met een school, en er zijn momenten dat het minder is. Dat is mijn zus ook overkomen met haar kinderen op diezelfde Amsterdamse vrije school waar ik ook op zat, en niet iets wat ik het kind en de Ouders ervan toewens, maar het gebeurd. Dat je daarnaast een meerwaarde verwacht van iemand die op een vrije school les geeft vind ik begrijpelijk maar dat gebeurd niet automatisch. Niet voor niets dat er een schoolbegeleidingsdienst bestaat.

  2. marcvandelft

    Toen ik op de vrije school in Den Haag zat in de jaren ’70 had ik les van ‘de grote 3’ …. Veltman, Laffree, en Van Manen. Dat was echt zoooo geweldig!!! Die konden zo geweldig vertellen en ik heb zoveel van ze geleerd !!
    En dan nog zangles en koorzang van de zeer charismatische meneer Bruning!!
    Volgens mij heb ik echt een toptijd meegemaakt !!
    De lessen van meneer Laffree waren net een cabaret, met veel humor [het werkwoord ‘theelepeltje’], en die kon geweldig spannend en suggestief vertellen, die literatuurperiodes waren echt een feest!
    Van Manen als geschiedenisleraar! Echt geweldig! Zo veel van hem geleerd!!
    En meneer Veltman, die gaf alle kunstgeschiedenisperioden, wat een genie, en zo veelzijdig, echt een uomo universalis!!
    Verder mevrouw de Groot voor de scheikundeperiodes, dat was ook geweldig, zo’n leuk mens en dan al die proefjes, en die interessante verhalen!
    Ik kwam op de vrije school in de 4e klas, bij Juffrouw Veenhof, die ook zo geweldig kon vertellen! Ik kwam midden in de Germaanse mythologie! Ik wist niet wat ik meemaakte! Wat een geweldige verhalen en beelden, echt de mooiste mythologie die er is!!
    Mijn hele lagere schooltijd heb ik ervaren als een soort feest, want het bestond vooral uit veel verhalen vertellen waar je als kind met rooie oortjes naar luistert!
    Ik heb de indruk dat ik van de Vrije school zo’n enorme geestelijke rijkdom heb meegekregen dat ik medelijden heb met mensen die er niet op hebben gezeten, die moeten van binnen toch wel erg armoedig zijn, want door al die verhalen over al die mythologieën en godsdiensten van over de hele wereld krijg je vooral het gevoel mee dat je je met de gehele mensheid verbonden voelt en dat we allemaal uit een grote en poëtische goddelijke bron komen, die ons allemaal verbindt.

    Dit als tegenwicht tegen alle kritiek op de slechte leraren, die er ongetwijfeld ook zullen zijn, maar die heb je op alle scholen.

    Dat heeft niets met het systeem van de Vrijs School te maken.

    Het zijn op de Vrije school ervaar je, door alle schoolfeesten en de verhalen en de kunst en de muziek en de fantastische geestelijk rijke leraren die er rondlopen, als een warme omhulling, als een bron waar je je hele leven uit kunt putten…

    Het is vooral de sfeer die de Vrije School zo bijzonder maakt, het is eigenlijk niet zo goed in woorden te vatten, maar je merkt het als je er bent, bij de schoolfeesten en de toneelstukken etc.

    1. henri

      Dit is zeer zeker een grote waarheid en ik kan het beamen , werd in België een atheneum gestoken in de jaren ’70 en daar leerde je werkelijk niets, was afzien tot en met .Er waren daar leraren die gewoon geen les gaven maar wel praatjes waar je maar wat meelachte omdat iedereen lachte ! En wie niet kon aarden in een andere school kwam daar terecht .
      Had nog veel liever naar een college gegaan , daar was het nog te doen .

    1. Nee dat voel ik me niet, aangevallen.

      Ik kan me wel vinden in je bevinding dat het een felle reactie is van mijn kant. Maar ook dat had je kunnen weten, want ook hier heb ik het wel eens eerder gehad over mijn eigen scherpe tong, en mijn cholerische inslag. Niet dat die laatste een excuus is dat iedereen dat dan maar moet pikken of zo. Maar ik kan niet tegen onrecht, ongeacht of dat nou mijn eigen persoon aangedaan wordt of een ander. Dan schiet ik wel eens wat uit…

  3. Leonie

    Ik was ik uitermate verbaast dat jij het op jezelf betrok en ik mij van geen kwaad bewust was! Ik mag toch hopen dat ik hier vrijelijk mijn persoonlijke ervaring mag neerzetten en ik zie geen heil in het vingerwijzing en laat mensen in hun waarde.

    1. Jij verwijt mij dat ik de vrije school verheerlijk, en vervolgens ben je verbaasd dat ik het op me zelf betrek?? Lijkt me toch logisch als ik direct aangesproken wordt daar op reageer?

      En ja ik ben een grote voorstander van de vrije communicatie en natuurlijk is het je goed recht om een persoonlijke ervaring hier neer te zetten, doe ik ook. Dus het zou van de zotte zijn als ik dat een ander zou willen onthouden.
      Maar als jou persoonlijke ervaring er toe leidt dat een ander (in dit geval mijn persoontje) de zaken daardoor niet meer juist ziet, dat gaat me ff iets te ver, en dat hoef ik ook niet zomaar aan me voorbij te laten gaan. Ik post hier met enige regelmaat al een aantal jaren, daardoor ontstaat een beeld voor de overige lezers over hoe ik tegen een aantal zaken aankijk, waaronder Antroposofie. Daaruit kun je in mijn specifieke geval nooit uit opmaken dat ik de vrije school verheerlijk, dus als ik plotseling daarmee geconfronteerd wordt ben ik van mening dat nogal uit zijn context gehaald wordt, en aan mij persoonlijk is gericht. Daar ga ik dus tegenin. Dus als je mij en anderen in mijn waarde wilt laten, waar je nu over begint, doe dat dan ook echt en meteen, en begin daar niet achteraf mee te schermen…

      Ik wens je verder een hele mooie zonnige dag toe, en ik hou hier verder over op.

      1. Leonie

        Je hebt je punt gemaak….t het is mooi weer …dus ik zou zeggen maak er iets moois van!

  4. marcvandelft

    Nog een aanvulling:

    Al die honderden verhalen die je verteld worden op de vrije school, je kan je daar later inhoudelijk niet veel meer van herinneren, maar wat door blijft werken is het gevoel dat je je door al die verhalen a.h.w. verbonden voelt met de gehele mensheid, met alle culturen van de mensheid als geheel.
    Op een bepaald niveau voel je je verbonden en niet afgescheiden.
    Het geeft eigenlijk een soort veilig gevoel van verbondenheid met de mensheid als geheel….
    Maar het is een gevoel wat gericht is naar het verleden, de geestelijke oerbron van de mensheid, waar je je mee verbonden voelt.
    Ik denk dat het er niet om gaat dat je je hoofd vol propt met kennis met al die verhalen, maar dat het er om gaat om een veilig gevoel van verbondenheid te ontwikkelen, dat we allemaal met elkaar verbonden zijn via die geestelijke oerbron, en dat de wereld in wezen goed is, dat de wereld een veilige liefdevolle plek is, waarin we alleen verbonden zijn….

    Je kan het vergelijken met het sprookje van Roodkapje.

    Tegenwoordig krijgen de kinderen helemaal geen geschiedenis meer, ook niks meer van mythologieën en godsdiensten.

    Ze zijn losgeslagen, en niet meer verbonden met de oerbron van het verleden, alleen het heden, de moderne tijd geldt nog, de moderne tijd van coca cola en i-phones.

    Zo groeit een generatie verloren en losgeslagen jongeren op, die zich met meer niets verbonden voelt.

    Een generatie van leegte en zinloosheid, zonder verleden en zonder toekomst, want de toekomst vloeit voort uit het verleden…

    Die verbondenheid met de oerbron wordt in het sprookje gesymboliseerd door grootmoeder.

    Ahriman, de boze wolf wil de mens, roodkapje, in zijn macht krijgen en a.h.w. verslinden.

    Maar hij moet eerst grootmoeder, de verbondenheid met de oerbron vernietigen, en dan pas kan hij het Ik van de mens ook verslinden…

    En dat is wat massaal in het moderne onderwijs gebeurt, de jeugd wordt eerst losgeslagen van zijn / haar culturele oerbron, van grootmoeder, de grote verhalenverteller, die vertelt immers de sprookjes…

    En vervolgens kan de boze wolf roodkapje ook gemakkelijk verslinden.

    De Vrije school geeft een tegenwicht tegen deze verdorven, losgeslagen ahrimanische maatschappij door de kinderen te verbinden met hun ‘grootmoeder’, de oerbron van alle mensheidsculturen zoals dat ligt opgeslagen in alle sprookjes, volksverhalen en de mythologische verhalen.

    Daardoor zal een kind van de vrije school als volwassene niet zo snel door ‘de grote boze wolf’/ ahriman worden verslonden, het geeft een bescherming tegen ahriman.

    Dus dat moderne onderwijs is een van de hoofdtroeven van Ahriman, als we de kinderen maar als losgeslagen wezens zonder verleden, zonder wortels, zonder Bijbel, zonder kennis van de oude geschiedenis van de oude grieken en de oude Indiërs, Babyloniërs en Egyptenaren, zonder alle mythologieën van de mensheid en zonder het Christendom grootbrengen, dan kan de mensheid gemakkelijker in de klauwen en de kaken van de grote boze wolf ahriman (satan) worden vermorzeld.

    Hiertegen geeft de Vrije School tegenwicht, dus het is om deze rede alleen al uiterst belangrijk dat zo veel mogelijk mensen naar de Vrije school gaan en zullen gaan teneinde het morele en zedelijke verval en de morele verwoesting van de mensheid tegen te gaan….

  5. Als ik zo eea hier lees schiet me weer te binnen dat er pas ook een citaat was over het geven van een mening. Nu kan ik hem alleen niet meer terugvinden. Misschien is er op dit weblog wel een zoekfunctie,maar dan heb ik deze nog niet kunnen vinden.

  6. @marcvandelft

    Het is wel grappig dat je het over Veltman als een genie hebt en tegelijkertijd de antroposofische school zo op een voetstuk zet. Enige nuance laat ik liever Veltman zelf aanbrengen.

    Ik citeer even uit een terugblik van Veltman op de vrijeschool:

    ‘…De sociale inrichting van een Vrije School is in de loop van de tachtig jaren Vrije Schoolbeweging in Nederland en overal elders in de wereld een aanhoudend probleem geweest. Als de ‘antisociale drift’ zich ergens in de afgelopen eeuw heeft kunnen uitleven, was het wel in de Vrije Waldorfscholen (een enkele uitzondering niet te na gekomen). En dat terwijl de Waldorfschool in zekere zin is voortgekomen uit een sociale vernieuwingsimpuls!’

    Verder zegt Veltman nog:

    ‘Hoewel Rudolf Steiner indringend spreekt over dergelijke krachten die als concrete geestelijke wezens van demonische aard moeten worden beschouwd, lijkt het wel of juist ‘anthroposofen’, of ‘anthroposofisch’ werkende mensen het minst attent zijn op dit soort psychische parasieten, waar zij vol mee zitten, meer dan wie dan ook. Het zijn werkelijke parasieten die zich volvreten met de emoties van de mensen die van hen bezeten zijn…’

    W. F. Veltman, De Vrije School – Ondergang en nieuwe geboorte?, Den Haag 2000

      1. Dus is het beeld van de antroposofische school dat vanuit de antroposofische beweging wordt geschetst weeral bijgesteld. Nog wel door een van haar coryfeeën.

        Veltman schrijft in dat boekje van hem neer wat hij mij ook al persoonlijk heeft verteld. Hij vertelde me bijvoorbeeld over de Vrije School Den Haag dat de leraren daar mekaar het leven flink zuur maakten, tot doodsbedreigingen aan toe.

        Het is goed dat mensen zoals Veltman op hun oude dag toch een meer waarheidsgetrouw beeld van de antroposofische school naar buiten brengen. Beter laat dan nooit, zeker?

        Dat mensen die er nog werken of erbij betrokken zijn liever zwijgen, begrijp ik ook wel. Als er belangen spelen, is het moeilijker om vrijuit te spreken.

      2. Ik ken er een hoop, waaronder mezelf die Veltman absoluut geen coryfee vinden. ‘Tuurlijk hij weet enorm veel van Antroposofie dat behoeft geen discussie. Hoogstpersoonlijk heb ik een situatie vele jaren geleden met hem meegemaakt dat ik dubbel lag van het lachen omdat hij zichzelf uitermate belachelijk stond te maken, dus misschien vind jij hem een coryfee maar das dan een uitspraak op persoonlijke titel, die verder niet gedaan kan worden als vaststaand feit, of gedaan kan worden namens de Antroposofische gemeenschap.

        Van die door jouw genoemde doodsbedreigingen weet ik niks af, dus daar kan ik niets zinnigs over zeggen, maar als dat werkelijk speelt dan lijkt me dat een zaak van de politie. Maar begrijp ik nou goed van je dat hij in dat boekje daarover (doodsbedreigingen) schrijft?

    1. Anoniem

      Die Veltman neemt ook geen blad voor de mond als hij het over antroposofen heeft: ‘Psychische parasieten waar zij vol mee zitten’.

  7. @allen:
    Die Ramon Verachtert komt hier alleen om zijn stokpaardjes te promoten. Stelselmatig vals noemt hij de vrijescholen ‘antroposofische scholen’; de leerkrachten die er werken ‘antroposofische leerkrachten’ enz. Dit alles met het doel de lezer te indoctrineren en hem te doen geloven dat er op de vrijescholen antroposofie wordt uitgedragen. De antroposofie probeert hij eveneens zwart te maken, waardoor ‘vanzelf’ ook de vrijescholen in een kwaad daglicht komen te staan.
    zijn kritiek
    zijn manipulaties
    zijn listige leugentjes
    Na een aantal jaren met hem gediscussieerd te hebben, is het mij, met vele anderen, duidelijk geworden dat dat volstrekt zinloos is. En begrijpelijk: met een Januskop en een wolf in schaapskleren kun je geen betrouwbaar gesprek voeren.

    1. Een enkele keer zegt Steiner in zijn pedagogische voordrachten ‘antroposofisch’ onderwijs of ‘antroposofisch’ leerkracht.
      dat is ‘geen slip of the tongue’.
      Wie zijn vele uitspraken kent over ‘antroposofisch onderwijs’ weet dat hij daarmee geen onderwijs in antroposofie bedoelt, maar de tot methode omgewerkte antroposofische inzichten in de ontwikkeling van het kind.

      Hij was zich toen al bewust van de ‘kwaadwillende figuren’!:

      ‘De vele kwaadwillende naturen die er tegenwoordig zijn om over de antroposofische beweging en wat ermee samenhangt, alles wat mogelijk is te zeggen wat er niet toe doet, die zullen er gelijk weer munt uit slaan en zeggen: Deze antroposofen willen, dat hun wereldbeschouwing overal vertegenwoordigd is.
      Welnu, de vrijeschool is van ons uit gesticht zonder dat daarmee op een of andere manier een wereldbeschouwelijke school opgericht is. Juist het tegendeel van een wereldbeschouwelijke school moest gesticht worden. Daarop is steeds weer de nadruk gelegd. En wie zou willen geloven dat de vrijeschool ‘een antroposofische school’ is, die kent deze absoluut niet.
      [GA76, 2e vdr]

      En dat ze leugens verspreiden:

      Wij zullen werkelijk geen eenzijdige wereldbeschouwelijke school oprichten. Wie gelooft dat wij een ‘antroposofenschool’ willen stichten of wie dat verspreidt, die gelooft en verspreidt een leugen. Dat willen wij helemaal niet en we zullen aantonen dat wij dat niet willen.
      [GA297, 1e vdr]

  8. @ Haike | 29/06/2015 om 22:33

    Hij schrijft over die doodsbedreigingen binnen de Vrije School Den Haag niks, maar heeft me dat eens verteld toen ik bij hem thuis was. In het boekje waarover ik het heb, geeft hij weer wat ik ook van hem al had gehoord (antisociale driften bij antroposofen) en waar die toestanden in de Haagse vrijeschool deel van uitmaken

    Wat de positie van Veltman binnen de antroposofische beweging betreft: hij is niet voor niets gelauwerd door Vrije Opvoedkunst met een jubileumboek (uitgegeven bij Christofoor). Hierboven benoemt Marc hem trouwens als een van de grote drie van de Haagse vrijeschool.

    Ik weet dat Veltman niet zo goed ligt bij aanhangers van de clan rond Lievegoed en vice versa, maar je kunt hem moeilijk niet tot de invloedrijkste antroposofen van Nederland rekenen.

    1. Ik schreef al dat Veltman veel van Antroposofie weet en dat dat verder geen discussie behoeft. Maar das wat anders dan er mee om kunnen gaan naar je medemens toe…

      Verder zijn er grote verschillen tussen de scholen en leraren. Toen ik daar in het verleden een stukje over schreef beviel dat jou zo goed dat je het maar ongevraagd voor je eigen doeleinden bent gebruiken…

      En er bestaat een Clan rondom de allang overleden Lievegoed? Die Veltman niet mag? Het zij zo. In ieder geval behoor ik niet tot die zogenaamde clan zoals jij dat noemt.

  9. Een citaat van Rudolf Steiner die het over antroposofische leraren heeft mag toch wel, niet?

    Man sollte eigentlich gar nicht humoristisch werden über den Lehrer, der unter den gewöhnlichen Unterrichtsbegriffen vertrocknet. Nun, welche Gefahr da vorliegt, dessen kann sich insbesondere der anthroposophische Lehrer bewußt werden.

    Men moet eigenlijk helemaal niet lachen om de leraar die door de gangbare onderwijsconcepten verwelkt. Nu, welk gevaar daar schuilt, daar kan in het bijzonder de antroposofische leraar zich van bewust worden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s