Bezoek Steiner aan Friedrich Nietzsche

Kort voordat ik dit boek (Friedrich Nietzsche, ein Kämpfer gegen Seine Zeit) begon te schrijven, verscheen op een goede dag Nietzsches zuster, Elisabeth Förster-Nietzsche, in het Goethe- en Schillerarchief en wilde te weten komen hoe het Goethe- en Schillerarchief ingericht was. Spoedig daarna verscheen de uitgever van Nietzsches werken, Fritz Koegel, ook in Weimar en ik leerde hem kennen.

Later zijn er ernstige conflicten ontstaan met mevrouw Elisabeth Förster-Nietzsche. Maar in deze tijd koesterde ik een diepe sympathie voor haar levendige, beminnelijke wezen. Ik heb onnoemelijk geleden onder de conflicten die het gevolg waren van een ingewikkelde situatie; ik werd genoodzaakt mij tegen beschuldigingen te verdedigen. Ik weet dat het allemaal zo moest gebeuren, en dat daardoor ook de mooie uren, die ik in Weimar en in het Nietzsche-archief in Naumburg mocht doorbrengen, in mijn herinnering omfloerst zijn met een waas van bitterheid. Maar ik ben er mevrouw Förster-Nietzsche toch dankbaar voor dat ze mij, bij het eerste van de vele bezoeken die ik haar mocht brengen, in de kamer van Friedrich Nietzsche bracht. Daar lag de man met het verduisterde bewustzijn op een rustbed, met het prachtige voorhoofd, dat tegelijkertijd aan een kunstenaar en aan een geleerde deed denken. Het was in het begin van de middag. Deze ogen, met een uitgebluste blik, die toch nog doorzield werkten, namen alleen nog maar een beeld uit de omgeving op, dat geen toegang meer tot de ziel vond. Terwijl men daar stond, besefte Nietzsche daar niets van. En toch zou men nog kunnen menen dat het doorgeestelijkte gelaat een ziel weerspiegelde die de hele ochtend met gedachten was bezig geweest en nu een poosje wilde uitrusten. Het was of mijn ziel door een innerlijke schok de genius schouwde, die zijn blik op mij richtte zonder mij te zien. Door de passiviteit van deze langdurige blik werd begrip opgewekt in mijn eigen blik, die de zielekracht van het oog mocht laten werken, zonder dat hij werd beantwoord.

Friedrich Nietzsche 1844-1900

En zo stond dit beeld voor mijn ziel: de ziel van Nietzsche als het ware zwevend boven zijn hoofd, grenzeloos schoon in het licht van haar geest; in vrijheid overgegeven aan geestelijke werelden waarnaar ze vóór de verduistering verlangde, maar die ze niet had gevonden; nog gebonden aan het lichaam, waarvan ze zich nog bewust was, zo lang de wereld nog een object van verlangen was. Nietzsches ziel was nog aanwezig, maar ze kon alleen nog maar van buitenaf het lichaam vasthouden, dat – zo lang de ziel in zijn innerlijk aanwezig was – haar tegenhield zich ten volle te ontplooien.

Voordien had ik de Nietzsche gelezen die geschreven had, nu schouwde ik de Nietzsche die in zich ideeën droeg die stamden uit ver verwijderde geestelijke gebieden en die nog een glimp van schoonheid uitstraalden, hoewel ze onderweg hun oorspronkelijke lichtkracht hadden verloren. Een ziel die uit vroegere aardelevens een rijkdom van stralend goud meebracht, dat hij echter in dit leven niet helemaal tot lichtkracht kon brengen. Ik bewonderde wat Nietzsche had geschreven, maar achter mijn bewondering schouwde ik nu een helder stralend beeld.

In mijn gedachten kon ik slechts stamelen over hetgeen ik geschouwd had; en dit stamelen is de inhoud geworden van mijn boek Nietzsche, ein Kämpfer gegen Seine Zeit. Dat het in dit boek slechts bij een dergelijk stamelen is gebleven, verbergt het echter toch ware feit dat het geïnspireerd is door het beeld van Nietzsche.

Bron: Rudolf Steiner – Mijn Levensweg – 1981 Uitgeverij Vrij Geestesleven – Vertaling: W.A.C. Labberté

Eerder geplaatst op 11 juni 2012

Advertisements

26 gedachtes over “Bezoek Steiner aan Friedrich Nietzsche

  1. Ik heb er even een vluchtige blik op geworpen, John. Dat lijken wel mooie citaten. Kun je niet een Goethe citatensite beginnen? Het ijkt me leuk om elke dag of elke week of desnoods maar 1 keer per maand een citaat van Goethe in de mailbox te krijgen.

    1. Ik heb over je voorstel nagedacht Ridzerd. Is een goed idee. Ik doe het. Zo kan ik mijn geestverwantschap met Goethe op natuurlijke wijze onderhouden en aanscherpen en tegelijkertijd een ander er een plezier mee doen. Ik zal beginnen met Goethes Maximen und Reflexionen (Wikipedia) en daartussendoor soms dichtregels uit Goethes Faust 1 en 2 en wellicht uit andere werken van Goethe (in)vlechten en inlassen. Frequentie 1 per dag vertaald naar het Nederlands. Origineel in het Duits: Maximen und Reflexionen – Johann Wolfgang Goethe (Zeno.org)

      Ik zal hier echter niet eerder dan in de loop van de maand september mee beginnen, omdat er nog vele andere zaken voor mij op stapel staan. Deze week bijvoorbeeld twee nieuwsbrieven van de Antroposofische Vereniging Rotterdam die ‘de deur uit’ moeten/mogen enzovoort.

      1. Leuk, John. Ik zal de eerste abonnee zijn, maar er zullen ongetwijfeld wel meer geinteresseerden zijn. Maar neem je niet te veel hooi op de vork? Ik zou je aanraden om te beginnen maar 1 per week te doen, omdat je altijd nog veel andere dingen doet en ook veel zaken bestudeert. Je moet ook niet vergeten dat er wellicht soms reacties op de citaten komen en daar wil je af en toe ook wel eens op teugreageren.
        Maar goed, je weet het zelf het beste, dus je moet het natuurlijk zelf bepalen.

      2. Ja 1 maal per week in het begin is misschien beter, omdat ik zoveel projecten te combineren heb. Zal mijn gedachten nader laten gaan over die frequentie. Maar starten zal het ergens in september 2014.

  2. Nietsche was een ingewijde in vroeger tijden. In dit leven kon hij niet tot dat nivo komen. Er is zelfs enige gelijkenis als ze zijn foto boven vergelijkt met de ernaast staande foto van Steiner. In dit leven was het zelfs mogelijk dat Ahriman inspirerend door Nietsche heen kon werken. Ook weer een bewijs voor het feit dat ingewijden niet automatisch in elk leven weer ingewijden worden. Steiner was zich zeer bewust van deze tragiek, de vorige incarnatie van Nietsche kennende.

      1. Wat lees ik nu? Komt er misschien een nieuwe prachtige citatensite over Goethe? Ridzerd is al je eerste abonnee, dan ben ik je tweede. Het wordt hoog tijd dat ik wat meer ga weten van deze bijzondere mens. Grappig dan Ridzerd je adviseert om met 1 citaat per week te beginnen.
        Ik kijk er naar uit John, want ik zou mij niet zo snel op de andere citatensites abonneren.

      2. Nog geen letter op het beeldscherm en dan toch al twee abonnees. Tjonge! Fijn om te lezen dat dit ook jou aanspreekt, Hedvig. In de loop van de maand september start ik het op. Voorlopig met de frequentie van 1 citaat per week, omdat ik hiernaast zoveel andere dingen te doen heb en dus ook moet kijken hoe verscheidene schrijf- en studieprojecten, ook qua besteedbare tijd, in elkaar kunnen passen.

      3. John, zou het lukken om ons te berichten als je begint? Misschien vindt Ridzerd het wel goed als je hier een berichtje plaats. Ik krijgt altijd via de e-mail bericht als er bij Ridzerd iets gezet is.
        Een privé-bericht kan natuurlijk ook altijd.

      4. Zodra dat berichtje van jou er staat, John, zal ik er ook even melding van maken in een apart blogbericht. Dan krijgen meteen de meer dan 200 email abonnees er een melding van. Ik zal jouw blog wel eens even omhoog sturen in de vaart der volkeren. 😉

      5. Alvast bedankt Ridzerd. Ben begonnen met het treffen van voor- en toebereidingen. Zodra het weblog gereed is en het eerste citaat erop is geplaatst, zal ik het aan je doormailen.

      6. Over voorbereidingen voor het maken en onderhouden van een Goethe Citatensite. Kwam vandaag tot de prettige ontdekking dat in het Goethe jaar van 1999 het tot dan niet meer leverbare Sprüche in Prosa van Johann Wolfgang von Goethe weer uitgegeven werd door (uitgeverij) Verlag Freies Geistesleben en wel geordend en uitvoerig becommentarieerd door Rudolf Steiner! Zie (1) Sprüche in Prosa von Johan Wolfgang von Goethe in der Anordnung und ausführlichen Kommentierung Rudolf Steiners en (2) Sprüche in Prosa – Johann Wolfgang von Goethe en Rudolf Steiner. Heb het inmiddels besteld bij Boekwinkeltjes.nl

        Naast een vertaling naar het Nederlands van een korte tekst van Johann Wolfgang von Goethe kan ik daarbij dan eveneens vertaald commentaar daarop van Steiner plaatsen. Dit met ook nog wat andere snufjes/features.

        Hieronder de boekbeschrijving van Verlag Freies Geistesleben:

        Beschreibung

        Zum Goethe-Jahr 1999 erscheint diese lange vergriffene Ausgabe der Sprüche in Prosa wieder. Goethes Aphorismen in der Anordnung und ausführlichen Kommentierung Rudolf Steiners sind damit als Einzelausgabe wieder zugänglich. Goethes Sprüche in Prosa – die heute meist unter dem Titel Maximen und Reflexionen bekannt sind – gehören unbestritten zu den bedeutendsten Aphorismensammlungen der Weltliteratur. Sie stellen die Summe von Goethes Erfahrungen, Erlebnissen, Einsichten dar – eine konzentrierte Fassung seiner Gedanken in einzelnen Sentenzen, Gleichnissen, Sprichworten und Kernsätzen. In ihnen spiegelt sich Goethes intensive Beschäftigung mit Fragen der Natur, der Kunst, der Wissenschaften, der Ethik und Literatur und den Bedingungen menschlichen Erkennens wider. Im Zuge seiner Herausgabe von Goethes naturwissenschaftlichen Schriften hat Rudolf Steiner diese Sprüche, die zum Teil noch ungeordnet waren, konsequent nach Sachgebieten geordnet und ausführlich kommentiert. Leitend war dabei das Bemühen, durch den Zusammenhang der Sprüche zugleich Goethes Weltanschauung deutlich werden zu lassen, seiner Anschauungs- und Empfindungsweise Rechnung zu tragen.

        Te zijner tijd zal ik ook bestellen: Sprüchen in Prosa – Insel Verlag. Dit terwille van een actueel literatuuroverzicht en vergelijkingsmateriaal in dezen.

    1. Ja, dat geloof ik meteen, maar zijn er ook waarbij je die citaten periodiek in de mailbox ontvangt? Want dat is juist het leuke er aan. In dat geval zou John er niet aan hoeven te beginnen, maar het is ook nog mogelijk dat John met betere citaten komt dan een andere Goethe site. Toevallig heb ik vandaag voor het eerst gezien dat er in de Duitse taal ook wel Steiner citatensites zijn. Maar om eerlijk te zijn zag ik al meteen een paar citaten, die ik er zelf nooit op zou hebben gezet, omdat het citaten waren waarbij Steiner en de antroposofie in een kwalijk daglicht kwam te staan. (Uitspraken als het blanke ras heeft de toekomst e.d.).

      Overigens kom ik binnenkort ook met een Steiner citatensite in het Duits.

      1. kom je terug op wat je pas schreef? : beste lezers en lezeressen, dat je wat minder gas wilde gaan geven en dan start je toch daarbij nog een Duitstalige versie? Of heb ik dat toen niet goed begrepen?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s