Denken en handenarbeid

Ik weet dat de inzichten die ik vandaag de dag met volle verantwoordelijkheid voor de wereld vertegenwoordig, niet zou hebben gekregen, als ik uitsluitend met het hoofd gewerkt zou hebben, als ik niet mijn hele leven zoiets zou hebben moeten doen, wat men gewoonlijk handenarbeid noemt; want dit heeft immers ook een bepaalde werking op de mens. Wat alleen het zogenaamde hoofdwerk is, wat alleen het intellect in beslag neemt, dat reikt niet tot de geest.

Bron: Rudolf Steiner – GA 333 – Gedankenfreiheit und soziale Kräfte – Stuttgart, 19 december 1919 (bladzijde 102)

P.S. Ik vaag me wel af wat voor handenarbeid Steiner dan, volgens zijn eigen zeggen ‘mein ganzes Leben hin’, gedaan heeft. In de laatste jaren van zijn leven deed hij wel houtbewerking aan die beelden in het Goetheanum en in zijn kinderjaren hielp hij wel eens met aardappelrooien en ander tuinwerk en hij kon meen ik ook wel aardig tekenen, maar verder weet ik van geen handenarbeid van Steiner. Ja, hij schreef natuurlijk veel, maar is dat bij hem ook handenarbeid?