Egoïsme en zelfvervolmaking: Een juiste en goede weg

Ook het nastreven van de hoogste kennis is een egoïstisch en niet een onbaatzuchtig streven. U weet ook, dat dit niet het hoogste doel is. Maar er is een mooi spreekwoord dat deze situatie kenschetst: Wanneer de roos zichzelf siert, siert ze ook de tuin. De omweg over dit egoïsme is dus een ernstige en goede, en degenen die hem gaan, kunnen fatsoenlijke en echte leden van de antroposofische beweging zijn. Met recht streven zij hun eigen vervolmaking na, omdat de mens pas dan een nuttig en waardevol lid van de samenleving zal kunnen zijn, als hij zich zelf volmaakter heeft gemaakt. Wat kan immers de onvolmaakte zijn medemensen ten goede komen; wat kan degene van voordeel zijn, die maar weinig in het leven begrijpt? Pas wanneer men kan binnen zien in de menselijke harten en zielen, als men in staat is de grote wereldraadsels enigermate voor zich op te lossen, kan men ingrijpen in de menselijke bedrijvigheid; dan kan men pas op de juiste wijze voor de medemensen en voor de wereld wat doen. Daarom is het zichzelf vervolmaken, het zichzelf ontwikkelen door spirituele inzichten, een juiste en goede weg. Niemand kan het verwijt gemaakt worden, dat hij egoïstisch is, als hij de weg naar zelfvervolmaking zoekt.

Bron: Rudolf Steiner – GA 264 – Zur Geschichte und aus den Inhalten der ersten Abteilung der Esoterischen Schule 1904 – 1914 (bladzijde 357-358)

5 gedachtes over “Egoïsme en zelfvervolmaking: Een juiste en goede weg

  1. Steiner behandelt dit thema op een ietwat andere wijze in zijn cyclus Spirituele ontwikkeling (GA 145). In het bijzonder in de zevende voordracht (26-3-1913) ervan. Egoïsme kan naast gericht zijn op het spirituele, steeds wijzer willen worden in die richting, ook gericht zijn op het sociale en niet sociale en het materiële leven. Dat laatste bijvoorbeeld verwoord door Ayn Rand in haar essaybundel ‘De deugd van het egoïsme’, waarover hier meer te lezen en te beluisteren valt. In genoemde zevende voordracht gaat Steiner uitgebreid in op de paradox altruïsme versus egoïsme. Hierbij overstijgt hij de enge denkkaders en gedachtedefinities die bijvoorbeeld Rand ten spreidde. Enige voorbeelden:

    Steiner over egoïsme en altruïsme in de zevende voordracht van GA 145 (uit de oude uitgave ‘Innerlijke ontwikkeling door antroposofie’):

    […] (bladzijde 104 en 105) “Bij de gewone mens die in de exoterische wereld leeft, is het astrale lichaam met de andere wezensdelen verbonden, die ieder hun eigen invloed hierop uitoefenen. Dan komt de meest in het oog springende eigenschap van dit menselijke wezensdeel niet te voorschijn. Wanneer echter het astrale lichaam vrijgemaakt wordt, als het ware losgerukt wordt, dan vertoont het zijn bijzondere eigenschappen. En wat zijn dan wel deze bijzondere eigenschappen?

    Welnu, hierop heb ik reeds dikwijls, wellicht tot ontzetting van menigeen, gewezen. Deze bijzondere eigenschap van het menselijke astrale lichaam hier op aarde is namelijk het egoïsme. Wanneer het astrale lichaam, afgezien van de overige invloeden, die van de andere wezensdelen van de mens uitgaan, zijn oer-eigenschap laat gelden, is dit het egoïsme, het streven uitsluitend in en bij zichzelf te zijn. Dat hoort bij het astrale lichaam. En het zou er slecht uitzien voor het astrale lichaam en het zou onvolmaakt zijn, indien het zich niet zou kunnen doordringen met de kracht van het egoïsme en als het niet tot zichzelf zou kunnen zeggen: ‘ln de grond van de zaak wil ik alles slechts door mijzelf bereiken, wil ik al mijn arbeid In mijzelf verwerken, wil ik alle zorg slechts aan mijzelf besteden.’ Dat is de juiste stemming van het astrale lichaam.” […]

    (Bladzijde 107 en 108) “Wij spreken over egoïsme en altruïsme en kunnen prachtige systemen opbouwen met zulke begrippen. Maar de feiten doorbreken deze systemen. Want wanneer het egoïsme zijn interesse in de omgeving zo uitbreidt. dat het deze omgeving beschouwt als tot zichzelf behorend en net zo behoedt en verzorgt, wordt egoïsme tot onzelfzuchtigheid. En wanneer altruïsme zo wordt, dat men de gehele wereld gelukkig wil maken met wat men zelf het liefste zou willen, wanneer men de hele wereld met alle geweld zijn eigen gedachten en gevoelens wil opdringen en de stelregel wil volgen: ‘En wil je niet mijn broeder zijn, dan sla ik jou de schedel in’, dan kan zelfs altruïsme zeer zelfzuchtig worden.”

    Het punt van het streven naar zelfvervolmaking. Ik meen dat Steiner eens schreef en sprak dat wanneer een mens zich met dit streven naar (zelf)vervolmaking uitsluitend op het materiële en materieel bezit en eigendom zou richten dit uiteindelijk tot misdadigheid, kleptomanie en dergelijke, zou resulteren. Een ziektetoestand met dwanggedrag. Heb die teksten nu even niet paraat, maar je kunt je voorstellen dat de mensheid of een deel van de mensheid cultureel bezien momenteel door zo’n toestand en crisis heengaat.

    Parsifal en Amfortas en ook Faust worden in deze voordracht ten tonele gevoerd aangaande stadia van egoïsmen verbonden aan de verdere ontwikkeling van het astrale lichaam, tevens ook verbonden aan omvormingen daarvan.

    1. De zinsnede ‘Ik meen dat Steiner eens schreef en sprak dat wanneer een mens zich met dit streven naar (zelf)vervolmaking uitsluitend op het materiële en materieel bezit en eigendom zou richten dit uiteindelijk tot misdadigheid, kleptomanie en dergelijke, zou resulteren. Een ziektetoestand met dwanggedrag.’ trek ik in. Zeker met betrekking tot het ziektebeeld kleptomanie. Want dat laatste is in ieder geval van een heel ander gehalte.

      Het tekstdeel van Steiner dienaangaande dat me voor ogen staat moet ik rustig nog eens opzoeken/tegenkomen en wederom bestuderen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s