Rudolf Steiner over Helena Petrovna Blavatsky

De uiterlijke persoonlijkheid van H.P. Blavatsky, voor zover ze in haar lichaam aanwezig was, met haar intellect, met haar persoonlijke eigenschappen, haar sympathie en antipathie, zij toont ons door de manier waarop de Isis Ontsluierd is geschreven, dat zij geheel niet uit haar persoonlijkheid, uit haar eigen ziel heeft kunnen voortbrengen, wat ze de wereld te geven had. Zij deelt dingen mee, die ze zelf helemaal niet heeft kunnen begrijpen, en als men deze lijn van denken verder volgt, dan is het een bewijs ervoor, dat hogere, spirituele individualiteiten het lichaam en de persoonlijkheid van H.P. Blavatsky hebben benut om wat noodzakelijk was, wat binnenstromen moest in de mensheid, mee te delen.

Bron: GA 143 – Keulen, 8 mei 1912 (bladzijde 170)

25 gedachtes over “Rudolf Steiner over Helena Petrovna Blavatsky

  1. Haike Lange

    Ik vraag me werkelijk af of dat zo is gebeurd, want hogere spiritualiteiten weten ook donders goed, dat je de individuele wil van de mens moet respecteren. Ze zullen vanuit die wetenschap nooit een ander geïncarneerde persoon zonder diens medewerking gebruiken.

    Dus of Blavatsky heeft er van geweten en er toestemming voor gegeven.

    Of er is van de andere kant zonder haar toestemming op haar ingewerkt.

    Blijft in beide gevallen nog over: dat wat noodzakelijk was, wat is dat dan, en waar bestaat dat dan uit…

    1. Eerlijk gezegd zie ik niet zo dat de individuele vrije wil van Blavatsky niet zou zijn gerespecteerd door hogere individualiteiten. Ik zie het zo dat die boeken die zij geschreven heeft, door die spirituele wezens zijn geïnspireerd. Dat is geen ingreep op de vrije wil van Blavatsky, lijkt mij. Als ze niet had willen meewerken, had ze die boeken ook gewoon niet kunnen schrijven.

      En wat er dan noodzakelijk was, dat is volgens mij een impuls geven om het eenzijdige materialisme te overwinnen. Niet om het materialisme te bestrijden of uit te roeien, maar om daarnaast ook spirituele kennis te brengen, omdat eenzijdig materialisme anders de mensheid naar de ondergang zal voeren. In dit opzicht had Blavatsky dezelfde taak als Steiner, lijkt mij.

  2. Beste Haike,

    Ze heeft er van geweten en er toestemming voor gegeven, dat blijkt ondubbelzinnig uit haar vele uitspraken over de Mahatma’s. In tegenstelling tot een medium was zij een mediator, iemand die de volledige controle behoudt en inderdaad als een verlengstuk voor intelligenties dient. Ik adviseer je een goede (pro) biografie over haar te lezen, en je vragen zullen beantwoord worden. Die van Sylvia Cranston is wel uitgebreid en goed gedocumenteerd met bronnenvermelding. En natuurlijk De Mahatma brieven aan A.P. Sinnett zelf, die al sinds 1923 gepubliceerd zijn. De originelen liggen (ter inzage op aanvraag, maar vanwege het gevaar van beschadiging kom je niet zo makkelijk meer aan een toestemming) in The British Museum in London. Ik heb ze in 1997 persoonlijk ingezien.
    Op mijn blog spirituelecitaten.wordpress.com plaats ik elke dag een stukje over de geschiedenis van HPB, Sinnett en zijn correspondentie met de Mahatma’s. Hieruit wordt ook al heel veel duidelijk.

    Groetjes,
    Michel

    1. Haike Lange

      Dank je wel voor je antwoorden Michel, dat verhelderd meteen een hoop. Ik zal eens op je blog gaan kijken, en op zoek gaan naar een biografie over Blavatsky. Maar Steiner stelt natuurlijk wel in het door Ridzerd vertaalde deel dat ze dingen door gaf die ze zelf niet begreep, daar vraag ik me dan vanaf of je daar nog van inspiratie kan spreken.

      Of Blavatsky en Steiner dezelfde taak hadden? Steiner was in eerste instantie het hoofd van de Theosofiesche afdeling in Duitsland.

      Daar is hij uitgezet, of geroyeerd dat weet ik niet precies. Het was in elk geval de aanleiding om de Antroposofische vereniging op te gaan zetten. Steiner zei duidelijk “nee” tegen een aantal zaken van Blavatsky. Waarvan zover mij bekend; de belangrijkste is dat Krishnamurti de incarnatie van Christus zou zijn, wat ten stelligste door Krishnamurti zelf ontkent is. Vanuit dat perspectief gezien kan ik niet zeggen dat deze beide personen dezelfde opdracht/taak hadden..

      1. Ja, hoe dat precies gegaan is met die uitzetting of royering van Steiner, weet ik ook niet precies meer. Dat is waar dat Steiner ‘nee’ zei tegen een aantal zaken van Blavatsky. Ze waren het duidelijk over een aantal zaken niet eens. Maar dat wil daarom toch niet zeggen dat ze beide niet in grote lijnen dezelfde taak hadden, namelijk een tegenwicht bieden t.o.v. het materialisme? Als bijvoorbeeld twee medici het over een bepaalde geneeskundige behandeling niet met elkaar eens zijn, dan wil dat toch nog niet zeggen dat ze beiden niet dezelfde taak hebben, namelijk het genezen van de patiënt?

  3. Wat bracht ons eigenlijk tot antroposofie, theosofie? Het was in de meeste gevallen toch wel het groeiende ongenoegen over die eenzijdige materialistische wereld- en mensbeschouwing, die er in het Westen maar stelselmatig wordt ingepompt vanaf je geboorte zodat je wel gaat geloven dat het waar is. Die wereldbeschouwing zegt eigenlijk dat er niets is, dat je leven een uitgestelde dood is, want hierna is er niets, en zal er ook nooit iets zijn. G. de Purucker schreef eens dat een mens beter nog een christelijk wereldbeeld kan hebben, omdat het toch een spiritueel wereldbeeld is, hoe verwrongen dan ook, dan een materialistisch (zowel in filosofische als maatschappelijke zin) want nihilistisch wereldbeeld. Maar als klein kind vroeg ik me al af waarom het zijn er überhaupt is. Ik kon me “niet-zijn” niet voorstellen enz. enz. Bij de meeste volwassenen versterven dergelijke levensvragen, ik bleef ze stellen. Dan kom je vanzelf wel theosofie of antroposofie tegen.
    (en meestal gaat het zoeken ook gecombineerd met een persoonlijke crisis naar de zin van dit gemanifesteerde bestaan.) Dan kijk je altijd verder dan het huisje-boompje-beestje niveau, maar je probeert daarin wel zinvol bezig te blijven, omdat het werkveld hier wel is. Is de drang om te begrijpen eenmaal wakker geroepen, dan staat de rest van je leven in het teken van deze nobele filosofie, die echt hoop geeft en vertrouwen in het leven, voor iedereen die er maar kennis van wil nemen.
    Zijn er anderen die het bovenstaande herkennen?

    Michel

  4. Ja, ik herken dit wel. Bij mij was het echter niet zo dat ik mij als kind al vragen stelde. Ik herinner me daar in ieder geval niets van. Ik was 19 jaar toen ik een boek van Steiner in handen kreeg. Daarvoor had ik nooit veel gelezen en ook niet veel gestudeerd, maar toen ik dat boek las, wist ik meteen: THIS IS IT. Ik had meteen grote bewondering voor Steiner en dat is na al die jaren eerder nog meer geworden dan minder.

  5. Ik ben overigens in die jaren best wel wat bittere vijanden tegengekomen. Zowel op persoonlijk vlak als in de pers. Zo zijn De Volkskrant en NRC, maar feitelijk alle opiniemakers, zijn geen vrienden van ons, kwam ik steeds meer achter. Stelselmatig a-priori materialistisch. Alleen de Trouw had in de jaren dat het boek over HPB van Cranston verscheen een afstandelijk positief commentaar, met oprechte nieuwsgierigheid, in de trant van “het zou wel eens kunnen” om waard te zijn je verder in te verdiepen. Die maakt dan ook serieus werk van de filosofie/religie redactie De Verdieping. De boekenresencenten van voornoemde kranten hadden waarschijnlijk even een zinnetje hier en daar opgepikt, en vervolgens alles in een lullig commentaar vertrapt, het levenswerk van jaren van Cranston. Ik heb ze dat tot op de dag van vandaag niet kunnen vergeven. Sinds die tijd komen die kranten er bij niet meer in! Sterker nog, alhoewel de beetje nadenkende mens vaak De Telegraaf nog niet goed genoeg vindt om als toiletpapier te dienen, en de de sensatiezucht vaak stuitend is, zou het, Als het om theosofie of antroposofie zou gaan, De Telegraaf zijn om een nieuwsgierig artikel te publiceren, zonder de vileine vooringenomenheid en intellectuele scherpslijperij die de “serieuze” kranten kenmerken. Hetzelfde geldt voor de TROS. Nu lees ik die krant alleen nog vanwege mijn werk, in ben namelijk rij-instructeur en om te weten wat er omgaat in het “volle leven” en mijn vakgebied, lees ik hem regelmatig, en natuurlijk de Trouw om de hersenen fit te houden.

    1. Ja, Steiner heeft ook veel vijanden. Denk aan die malle discussie van een paar jaar geleden dat Steiner een racist zou zijn. Het is in feite te bespottelijk om over te praten. Ook tijdens zijn leven had Steiner al veel vijanden. Er is zelfs een keer tijdens een voordracht – ik meen in München – een poging geweest om een aanslag op Steiner te plegen. Aanhangers van Steiner hadden het echter zien aankomen en enkele leden van een plaatselijke boks- of worstelvereniging ingehuurd als bodyguards. Die hebben toen die aanvallers hun vuisten even laten zien, zodat die schijtluizen snel vertrokken waren. 🙂
      Ook was er een dominee, die het stopgaren niet uitgevonden had, die schreef dat men antroposofie beter satanosofie kon noemen.

      1. Haike Lange

        Beste Ridzerd

        Het is een moeilijk voorbeeld wat je geeft waarmee ik niet wil uitsluiten dat je gelijk zou kunnen hebben.
        Maar als de ene arts zegt we moeten patiënt X behandelen via weg A om hem weer fit te krijgen, en zijn collega zegt, nee; patiënt X moet via weg B behandeld worden om op hetzelfde doel uit te komen. Kan het heel goed mogelijk zijn dat daar meer het belang van de arts speelt namelijk dat hij/zij de behandeling c.q. genezing op zijn/haar naam krijgt zodat dat in de toekomst meer aanzien en autoriteit oplevert in het vervolg van de carrière, en of tot promotie leidt. Weliswaar valt dan vol te houden dat de patiënt in kwestie goed behandeld is, maar die was maar een middel voor de arts om verder te komen en niet het eerste doel. Het genezen an sich stond dus niet voorop, wel de onderlinge rivaliteit. Dus binnen een en dezelfde beroepsgroep kunnen mensen hele andere belangen hebben.

        Blavatsky en haar kompaan begonnen ook tegen anderen te zeggen, wat zij in een vorige incarnatie hadden gedaan en waren geweest. Daardoor zijn ze behoorlijk bewonderd, en dat streelt het ego als je niet op past. Van Steiner weet ik dat hij wel persoonlijkheden heeft beschreven en de verschillende incarnatie’s die deze dan door heeft gemaakt. Maar dat is toch wel iets heel anders dan rechtstreeks tegen iemand zeggen; “jij bent in een vorig leven die en die geweest, en je hebt dat en dat gedaan”.

  6. Beste Haike, ik ben het volkomen met je eens wat je schrijft.
    Natuurlijk kunnen er ook andere belangen meespelen dan het genezen, en de manier waarop Blavatsky te werk ging verschilt nogal wat van Steiner, maar als je mij nu vraagt, wat bedoelde Steiner met zijn woorden in deze blog wat noodzakelijk was, wat binnenstromen moest in de mensheid, mee te delen., dan denk ik dat hij bedoelt dat er een spirituele stroming in de wereld moest komen naast het materialisme. En ik zei daarop dat in dit opzicht Blavatsky en Steiner dezelfde taak hadden. Verderop zeg ik dan nog in een reactie dat ze beide in grote lijnen dezelfde taak hadden. Dat ze daarbij onderling heel verschillend te werk gingen en het over veel zaken helemaal niet eens waren en dat er misschien ook nog heel andere belangen meespeelden, dat is niet in tegenspraak met wat ik schreef, lijkt mij.

  7. Haike Lange

    Ok dat kan, maar gezien de manier waarop Blavatsky handelde in situatie’s die mij bekend zijn, denk ik dat ze niet aan deze taak heeft (kunnen) voldoen, of dat het haar onmogelijk is gemaakt. Daarom denk ik niet (waarbij ik niet wil uitsluiten dat ik er helemaal naast zit) dat Steiner en zij aan de zelfde taak hebben gewerkt. Maar ik moet misschien maar eest eens een biografie over haar zien te pakken te krijgen.

  8. Beste Haaike,

    Je schrijft: “Blavatsky en haar kompaan begonnen ook tegen anderen te zeggen, wat zij in een vorige incarnatie hadden gedaan en waren geweest”. Waar ben je dat tegengekomen? En over welke “situaties” heb je het hier? Wie zijn de getuigen die dat beweren enz. ? Wil dit graag zelf checken. Je hebt niet een goede biografie gelezen, m.a.w. hiervan geen studie gemaakt, maar komt wel tot voorbarige conclusies. Laten we er vooral waken onze opvattingen te spiegelen aan een wereld die de onze nog helemaal niet is. Wat weten we feitelijk over de innerlijke gebieden? Weinig tot niets. Rustig de bronnen raadplegen enz. enz. en dan heel voorzichtig een bepaalde conclusie trekken, maar daar gaat een leven van studie aan vooraf. Onze eigen inzichten veranderen namelijk ook.

    Michel

  9. Ik lees dit nu net, en krijg de indruk dat Helena Petrovna Blavatsky (1831-1891) en Annie Besant (1847-1933) door elkaar gehaald worden. Steiner heeft alleen Annie Besant persoonlijk gekend, zij kwam bijvoorbeeld naar de oprichting van de Duitse Afdeling in Berlijn in 1902, waarbij Steiner als voorzitter werd gekozen.. Zijzelf werd in 1907 president van de Theosofische Vereniging. Zij was ook degene die samen met Charles Leadbeater Jiddu Krishnamurti in 1911 tot nieuwe wereldleider bestempelde en daarvoor een eigen organisatie oprichtte, De Orde van de Ster van het Oosten. De voorwaarde die zij stelde dat leden van deze orde automatisch ook lid waren van de Theosofische Vereniging, dus ook van de Duitse Afdeling, was onacceptabel voor Steiner. Daarop trok zij de charter in die zij hem in 1902 had verleend. Tien jaar later ontstond aldus de Antroposofische Vereniging.

    Zie ook Wikipedia:
    http://nl.wikipedia.org/wiki/Helena_Blavatsky
    http://nl.wikipedia.org/wiki/Annie_Besant
    http://nl.wikipedia.org/wiki/Jiddu_Krishnamurti
    http://nl.wikipedia.org/wiki/Orde_van_de_Ster_in_het_Oosten

    1. Ik zag nu net dat ik deze reactie eerst moest goedkeuren. Ik vermoed dat dit komt doordat er vier links bij staan. Het schijnt een kenmerk te zijn van spam mails dat er vaak veel links in staan. Daarom is deze reactie waarschijnlijk in eerste instantie geblokkeerd. Ik zal zien of ik dit bij Instellingen kan veranderen.
      Overigens haalde ik Blavatsky en Besant niet door elkaar. Ik wist ook wel dat Blavatsky al in1891 is overleden. Het ging mij er alleen maar om dat in mijn ogen Blavatsky en Steiner in grote lijnen dezelfde taak hadden, d.w.z. een spirituele impuls geven. Wie van de twee die taak het beste heeft uitgevoerd, daar ging het mij niet om. Ik weet maar weinig van Blavatsky.

  10. Ja, er zijn rond Besant, Leadbeater, Krishnamurti en nog een aantal figuren activiteiten ontwikkeld, die – hoe je ze ook beoordeelt – in ieder geval niet bevorderlijk waren voor de hele “Movement” en op zijn minst controversieel waren. Er ontstond voor de afsplitsing onder Steiner al een Amerikaanse theosofische afdeling, waar de strijd tussen het leiderschap van W.Q. Judge en Besant aan voorafgegaan was. Maar toen was HPB dus al niet meer aanwezig. Het is bijzonder gecompliceerd en een aparte studie waard. Maar je gezonde verstand zegt ook een hoop. Hoe dichter bij de bron, hoe beter.

  11. Haike Lange

    Ik geloof niet dat ik tot voorbarige conclusie’s kom daar ik zelf al schrijf dat ik een goede biografie te pakken moet zien te krijgen over Blavatsky, ik vertel wat ik weet, en wat ik denk, en meld ook er onmiddellijk bij dat ik ernaast kan zitten, misschien is je dat ontgaan, maar dat schrijf ik niet zomaar.

    Mijn informatie is een mondelinge geweest uit mijn vrije schooltijd, gedaan door de leraar Maatschappijleer, van destijds.

    En wat “we” weten over innerlijke gebieden? Ik kan niet voor “we” spreken, alleen voor mezelf, nooit voor een ander, daar ik niet bekend ben wat die ander wel of niet weet als ik hem dat niet gevraagd heb, of op een andere manier informatie heb verkregen. Zoals ik ook in mijn subjectieve waarneming zie, dat het veranderen van inzichten een individuele aangelegenheid is, en niet een algemene.

  12. Nu ik mijn reactie nog even nalees, moet ik zeggen dat het inderdaad wel lijkt of ik Blavatsky met Besant verwar. Maar met mijn opmerking dat Blavatsky en Steiner het duidelijk niet met elkaar eens waren, doelde ik op enkele passages die ik wel eens bij Steiner ben tegengekomen, waarin hij enerzijds wel zeer lovend en met hoogachting over Blavatsky spreekt, maar ook spreekt over Fehlers in haar werk.

  13. Frans Wuijts

    Wie een goed beeld wil krijgen over hoe Rudolf Steiner kijkt naar H.P. Blavatsky en Annie Besant kan de acht voordrachten lezen: ‘Die Geschichte und die Bedingungen der anthroposophischen Bewegung im
    Verhältnis zur Anthroposophischen Gesellschaft. Eine Anregung zur Selbstbesinnung’. 8 Vorträge, Dornach 10. bis 17. Juni 1923 (GA 258)

    http://fvn-rs.net/index.php?option=com_content&view=category&id=145:ga-258-die-geschichte-und-die-bedingungen-&Itemid=4

  14. Beste Frans,
    Deze voordrachten zijn ook in het Nederlands vertaald en zijn te vinden in ‘De antroposofische beweging I. Ontstaansgeschiedenis’, zie http://www.christofoor.nl/cgi-bin/showpage.cgi?section=2&page=&action=showbooks&genre=10&book=9789060385487&top=296. Op de website van de Stichting Rudolf Steiner Vertalingen is zelfs de inhoudsopgave, het voorwoord en het verhelderend nawoord van Edith de Clerq-Zubli over deze hele geschiedenis, inclusief allerlei problemen binnen de Theosofische en Antroposofische Vereniging, te vinden: http://www.christofoor.nl/srsv/v548antr.pdf.

    1. Aha, dus die zijn er ook in het Nederlands. Ja, ik houd het helemaal niet meer bij de laatste tijd wat er in het Nederlands van Steiner verschijnt, want ik zit toch wat te krap bij kas om veel boeken te kopen. Ik ben dan ook zeer blij dat nu zo goed als alles van Steiner gratis op internet staat. Ik ontdek zo veel dat ik nog nooit gelezen heb. Weliswaar is alles in het Duits, wat mij niet gemakkelijk afgaat, maar het gaat steeds beter. Gelukkig is Steiner niet van mening dat men, om iets duidelijk te maken, veel geleerde en moeilijke woorden moet gebruiken, die niet eens in een woordenboek staan.
      Als hij het bijvoorbeeld over een van de regels van Boeddha heeft: het juiste woord, dan maakt hij er NIET van dat wij dit kennen als de ‘orale traditie van de duurzame communicatie.’ Als hij zulke dingen zou schrijven, zou ik meteen afhaken en nooit nog een letter van hem lezen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s