Commentaar van mezelf op Egoïsme/Armoede/Ellende

De tekst van Steiner, waarvan ik de afgelopen dagen vijf fragmenten heb geplaatst en waarvan nog meer zullen volgen, roept toch veel vragen en bedenkingen op. Het is niet moeilijk in te zien, dat in sociaal opzicht veel betere resultaten zullen worden bereikt als iedereen in dienst van het geheel zou werken en niets voor zichzelf zou eisen voor zijn werk. Ik denk dat Steiner het grootste gelijk heeft met zijn bewering dat egoïsme de oorzaak van alle sociale ellende en onrechtvaardigheid is op de wereld. Het is dus de bedoeling dat de mens een onegoïstische werker wordt en dat hij niet werkt uit eigenbelang, maar in dienst van de maatschappij als geheel. Dan is de voor de hand liggende vraag: Hoe krijgt men de mensen zo ver? Want het egoïsme is nu eenmaal een deel, zelfs een groot deel, van de menselijke natuur. Dat ontkent Steiner ook helemaal niet, integendeel, daar legt hij vaak genoeg de nadruk op. Hoe krijg je dan toch de mensen zo ver dat ze bereid zijn te werken zonder er zelf beter van te worden? Iemand die werk heeft dat in overeenstemming is met zijn interesse en talenten, die dus werk heeft dat hij met hart en ziel doet, die zal ook wel bereid zijn te werken, zelfs als hij er geen cent beter van wordt. Maar hoe staat het met zwaar en vervelend werk? Wie zal bereid zijn dat te doen zonder een loon te ontvangen? Neem als voorbeeld eens al de schoolmeisjes en -jongens die als vakkenvuller of kassamedewerker in een supermarkt werken. Dat is nog niet eens zulk heel zwaar en rottig werk, maar men moet niet denken dat ook maar een van hen dit werk wil doen als ze er niets voor krijgen. Stel nu eens dat het zo geregeld werd, dat ALLE middelbare schoolleerlingen dat geld, wat ze in de winkel kunnen verdienen, zouden krijgen, ongeacht of ze zouden werken of niet. Dus dat men hen zou voorstellen: jullie krijgen wel dat geld, maar de keus is aan jullie zelf of jullie willen werken in de winkel of niet. Dan zou er misschien een enkele, zeer nobele leerling zijn, die zou zeggen: ‘Ik ga aan het werk, want dan doe ik wat voor mijn medemensen en in dienst van de maatschappij als geheel’, maar het merendeel zou er toch helemaal geen zin in hebben en lekker tot 12 uur in hun nest blijven liggen als ze de kans kregen.

Zo zijn er wel meer vragen en bedenkingen. Ik moet het nog veel beter bestuderen om het goed te begrijpen; de komende dagen zal ik nog meer vertalen uit deze voordracht van Steiner. Misschien wordt het dan wel duidelijker. Misschien ook wel niet, want er is me wel meer niet duidelijk na jarenlang vrij veel van Steiner lezen. Maar ja, men heeft dan ook te maken met het werk van een ongeëvenaard genie, de grootste ziener aller tijden, de absolute koning van de geest en dan kan men niet verwachten dat men dat allemaal in een vloek en een zucht begrijpt.

16 gedachtes over “Commentaar van mezelf op Egoïsme/Armoede/Ellende

  1. Beste Ridzerd, ik weet niet of Steiner een ongeëvenaard genie was, in ieder geval is duidelijk dat hij vaak veel woorden nodig heeft om een gedachte te formuleren. Projecten als socialisme zijn jammelijk mislukt, niet vanwege de hoge idealen erachter, maar eenvoudigweg omdat de mens evolutionair nog niet tot die nobele hoogten van zelfvergetelheid is gestegen en er dus niet toe in staat is.
    Altrüisme is de grondtoon van ware evolutionaire vooruitgang en dat is waar Steiner op doelt. De gemiddelde mensheid in haar ontwikkelingsgang is geconcentreerd in haar kama-manas aspect, zeg maar de lagere begeertenatuur die onze verstandelijke vermogens kleurt, en daar hoort alles bij wat we nu om ons heen in de wereld zien. Jij en ik zijn daarvan niet uitgezonderd. De voltooing van de geestelijke evolutie van de mensheid als het deze planeetketen aarde betreft, houdt in dat de gehele zevenvoudigheid van de bewustzijnstroom die ellk mens is, tot manifestatie is gekomen, maar dan zullen we een ras van Boeddha’s geworden. Dat gaat niet vanzelf, daar moeten we hard aan werken. En, helaas, velen zullen dat punt niet bereiken en zullen in een toekomstige planetaire manvantara (wereld van openbaring) hun kansen krijgen, zo zeggen de Meesters van Wijsheid. Elke impuls, elk verlangen in ons om niet met ons (lager) zelf maar met het belang van het Al bezig te zijn, betekent vooruitgang. Er licht veel in het verschiet, niet in de laatste plaats hoop.
    Groetjes,
    Michel

    1. Maar dat is toch vanzelfsprekend dat Steiner veel woorden nodig had? Als je bedenkt dat je op een machine, bijvoorbeeld een auto of een computer, wel je hele leven kan studeren en dan nog niet precies weet hoe alles in detail werkt, dan kan je niet verwachten dat de hogere waarheden in een paar slagzinnen te vangen zijn.
      Wat je bijvoorbeeld zegt over altruïsme, dat is uiteindelijk ook maar een weinigzeggend woord, want altruïsme kan tot grote ellende leiden terwijl egoïsme soms juist goede resultaten kan opleveren.

      Zie ook: https://ridzerdvandijk.wordpress.com/2011/03/30/rudolf-steiner-egoismealtruisme/

  2. Leonie

    Ja,je schets hier heel helder een gedachtengang.Ik denk persoonlijk dat het mede opgaat met een bewustzijn ontwikkeling.Dat je dan bewust een werk kunt aannemen ook al is dat misschien in jou ogen niet toepasselijk.Het is op dat moment wel toepasselijk geestelijk gezien voor jou ontwikkeling.Het is zeer moeilijk nog in de praktijk.Het is nu nog veelal een individueel proces.Ik doe nu werk”waar ik geen geldelijke beloning voor ontvang”waar ik in de verste verte nooit zelf aan gedacht zou hebben.Toch doe ik dat werk nu en tot mijn verbazing ontdek ik aspecten en talenten die zonder zelfzucht ten goede komen aan de mensen die ik onder mijn hoede heb.Dit is vruchtbaar werk en doe je dan echt voor het geheel.Het heeft tijd gekost en veel ervaringen om uiteindelijk dit werk ook daadwerkelijk te kunnen doen.Ik ben daar erg dankbaar voor dat ik het nu kan doen.Zou hier nu misschien een stukje van de puzzel zijn neer gelegd?

      1. Leonie

        Ik werk op de Hoeve Engelenburgh….kinderen met een beperking,er is een website.Ik geef handenarbeid.

        Dank voor je belangstelling.

        Leonie

  3. Frans Wuijts

    Welke Michel schrijft hier? Niet Michel Gastkemper. Dus geen verwarring.
    Ik ken geen socialisme-project van Rudolf Steiner. Wellicht wordt er hier gedoeld op ‘maatschappelijke driegeleding’. Die ontwikkelingsconceptie voor de samenleving is nog steeds springlevend en heeft wel zijn tijd nodig.

    Het formuleren van echte gedachten/ideeën is niet mogelijk in een paar woorden. Wie denkt dat dat wel kan, vergist zich. Men moet zich nu eenmaal enige moeite hiertoe getroosten. Daarzonder gaat het in deze tijd niet.

    1. Nee, dit is Michel Hendriks.
      Je schrijft: Ik ken geen socialisme-project van Rudolf Steiner. Wellicht wordt er hier gedoeld op ‘maatschappelijke driegeleding’. Die ontwikkelingsconceptie voor de samenleving is nog steeds springlevend en heeft wel zijn tijd nodig.

      Dat denk ik ook zeker. Dat Michel zegt dat er iets mislukt is, is dus niet waar, het heeft alleen tijd nodig en vroeg of laat, het kan misschien nog wel 1000 jaar duren, zal het denk ik wel lukken.

  4. Beste Ridzerd,

    Je schrijft: “want altruïsme kan tot grote ellende leiden terwijl egoïsme soms juist goede resultaten kan opleveren”. Woorden blijven altijd nietszeggend als we niet precies weten wat we ermee bedoelen, en wat je schrijft dat is in ieder geval in tegenspraak met Steiner zelf. Altruïsme is niet altijd de zichzelf wegcijferende vriendelijkheid, die op zich ook een verkapte vermomming van egoïsme kan zijn. Werkelijk altruïsme is datgene zoals Steiner het heeft verwoord, werken voor het Al dat zich kenbaar maakt als ons Hoger Zelf (hoe vaag dat dan ook voor ons vaak is, maar in onze stille momenten worden we ons van die stroom van bewustzijn die ons kleine ego overstijgt gewaar) en niet voor de belangen van het kleine Jante-huilt-Jantje-lacht ego.

    Groetjes,

    Michel

  5. Haike Lange

    Ik denk dat de vragen die je nu oproept, te beantwoorden zijn via de sociale Driegeleding, die nog steeds niet of nauwelijks van de grond is gekomen, zoals die door Steiner is uiteen gezet. Sterker nog; elke Vrije School waar niet het Driegeledings principe gedoceerd wordt aan de leerlingen, en uitgelegd wordt hoe het werkt, mag zichzelf geen vrije school noemen volgens Steiner.

    In de vijfde klas van de vrije school leren dat het getal 1 het allergrootste getal is wat er bestaat; is niet genoeg, het is een begin naar meer van een ander denken.

    Als ik het goed heb meegekregen was deze taak (het uiteenzetten van de Driegeleding) ook eigenlijk toebedeeld aan Kasper Hauser volgens Steiner. Dat is dus niet gelukt, daar kun je dus wel degelijk spreken van een mislukking, Kasper Hauser is er nooit aan toegekomen die taak op zich te nemen. Bij de dood van Hauser heeft Steiner het waarschijnlijk op zich genomen (er wordt ook wel gezegd, er bij gekregen) om alsnog de principe’s van de Sociale Driegeleding i.i.g. uiteen te zetten.

    Dieter Brüll, Professor belastingrecht aan de UVA en mede oprichter van de Triodos bank was een vurig pleiter van de Sociale Driegeleding, waarbij hij al in de jaren 50 van de vorige eeuw wees op het feit dat de inkomensbelasting zoals wij die nu nog steeds kennen, en zeer actueel is op het moment van dit schrijven, het ongezonde egoïsme bij de mens versterkt. Hij noemde het een vorm van diefstal, wat hem niet in dank is afgenomen.

    1. Ja, ik moet me nog eens wat verder verdiepen in de sociale driegeleding. Ik ben er nooit echt veel aan toegekomen, juist omdat er ook zo veel andere interessante dingen te vinden zijn in het werk van Steiner.
      Ik heb ook een boek over Kaspar Hauser van Hans Peter van Manen. Dat is lang geleden dat ik het gelezen heb. Eerlijk gezegd ben ik vergeten dat Kaspar Hauser een taak zou zijn toebedeeld in verband met de sociale driegeleding, maar dat zegt niks, ik vergeet zo veel.

      1. Haike Lange

        Dat staat ook niet in het boek van Hans, dus ik denk niet dat je dat vergeten bent. :O) Dat nieuws is destijds ook via hele andere bronnen tot mij gekomen, eerlijk gezegd weet ik niet eens of het überhaupt ergens gedocumenteerd staat, dat Kasper Hauser deze taak was toebedeeld.

        Persoonlijk kan ik me er wel iets bij voorstellen, gezien het feit dat er natuurlijk ook groepen zijn die in het geheel geen belang hebben bij de introductie van de driegeleding. Dus wat doe je dan; je houdt hem vast. Dood je hem, dan incarneert hij opnieuw en je weet niet waar, en hoe snel… en ben je hem kwijt, en kost het meer tijd om alles tegen te houden.

  6. Maar dan vraag ik me wel af: de groepen die tegen de introductie van de driegeleding zijn en daarom Kaspar Hauser vast hielden, waren die dan wel aanhangers van reïncarnatie, want het komt mij voor dat wie overtuigd is van reïncarnatie en karma nooit tegen de sociale driegeleding kan zijn. Maar misschien is dat wel een naïeve gedachte.

    1. Haike Lange

      Ik denk dat het er meer om gaat dat ze het principe van de reïncarnatie kennen zoals dat ook nog een dikke 800 jaar door de katholieke kerk is gekend totdat in het concilie van Constantinopel ik meen in 869 besloten is om het af te schaffen en mede ook het begrip “Geest” niet meer te noemen en te erkennen. Er werd sinds die tijd alleen nog maar gesproken over lichaam en ziel, waarbij de ziel van de mens misschien nog wat geestelijke trekjes bezit. Dus niet meer over de drie; Lichaam Ziel, en Geest, en zeker geen incarnatie. Als je weet hoe een bepaalde structuur, principe, werkt, kun je daar je voor of nadeel mee kan doen, los van het feit of ik een voor of tegenstander er van ben, ik krijg die structuur toch niet veranderd.

      Net zo goed als ik het niet veranderd krijg dat de meeste planten en bomen in het voorjaar bloeien, ik kan het daar mee eens zijn, of oneens, dat maakt niet uit, en het wordt me al helemaal niet gevraagd of ik dat zie zitten. Die plant/bloem bloeit toch wel.

      De kennis erover; dáár kan ik wel wat mee doen, namelijk zorgen als ik imker zou zijn dat mijn bijen in het voorjaar optimaal kunnen vliegen en optimaal stuifmeel e.d. binnen halen.

      Dat mensen incarneren is dus meer een feit, (zoals het bloeien van de natuur) dan dat het gepropagandeerd kan worden, of waar je tegenstander van kan zijn. Opnieuw incarneren brengt vaak wel voortschrijdend inzicht met zich mee, een verdere ontwikkeling van de mens. Als je daar een tegenstander van bent zul je dus alle middelen aangrijpen om die ontwikkeling te verstoren, dat kan op de manier zoals dat met Kasper Hauser gebeurd is..

  7. pieter ha witvliet

    @Haike Lange,
    Even voor de juiste feiten: niet in de 5e klas, dit getal 1, maar in de 1e; en dan nog als ‘de eenheid is het grootst (e) getal’

  8. Hedvig

    Met heel veel belangstelling lees ik uw stukjes. Ik ben nog maar heel kort Steiner-fan en heb dus nog heel veel te leren en te lezen. Dat vind ik fijn en doe dat dus om er zelf beter van te worden. Natuurlijk probeer ik dingen aan anderen door te geven als de situatie er naar is.
    Ons oordeel over deze zienswijze (over egoïsme) van Steiner geven wij vanuit onze tijd/opvoeding/indoctrinatie.Wij kunnen ons haast niet voorstellen dat je iets zou doen zonder daar persoonlijk voor beloond te worden. Op wat voor manier dan ook. Waardering valt daar voor mij ook onder. Zouden er momenteel volkeren op deze aarde zijn die zo leven.
    Zomaar wat gedachten omdat het me bezighoudt.

    1. Zeer bedankt, uw belangstelling stel ik op hoge prijs. Uit uw commentaar blijkt wel dat u er een aardig scherpe kijk op hebt, ondanks dat u maar kort Steiner-fan bent.
      Er staat me iets van bij dat ik jaren geleden ergens bij Steiner gelezen heb dat er inderdaad wel een volk of meerdere volkeren zijn die als het ware een voorbeeldfunctie hebben bij deze ommekeer van een wereld die gericht is op eigenbelang naar een meer sociale instelling. Maar hij noemde daarbij niet een naam van een land of volk. Ik ben hierover verder nooit meer iets tegengekomen, maar dat zegt niet zo veel, want ik heb lang niet alles van Steiner gelezen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s